گرفتاريهاى نفس را دربردارد ؛ ومثال ديگر جوامع الكلم وايجاز قرآن ، كريمهء :
« أَوْفُوا بِالْعُقُودِ »
و
« كُلُّ مَنْ عَلَيْها فانٍ »
و
لَكُمْ فِي الْقِصاصِ حَياةٌ
وبسيارى ديگر ميباشد .
[ 12 - أحمد بن محمّد خطّابى ]
12 - أحمد بن محمّد خطّابى ، مكنّى به أبو سليمان ، در مورد اعجاز قرآن عقيدة دارد كه : أجناس كلام مختلف ومراتب آن در بيان متفاوت است . گاهى سخن بليغ داراى جزالت ومحكمى بوده وگاه ديگر فصيح ونزديك بذهن وساده وزماني روان وآسان ميباشد ؛ واعجاز قرآن در اينست كه جميع اين موارد ومختصّات ديگر را بأهم داشته وبصفت عذوبت وفخامت موصوف بوده وبشر را ياراى آوردن مثل آن نيست ؛ زيرا اوّلا علم انسان بجميع أسماء ولغات عرب محيط نبوده وأوضاع آنها را كه ظروف معاني ميباشد ، نميداند ولذا بهمهء تركيبات كلامي واقف نيست ودر نتيجة به ألفاظ حامل معاني ومعاني قائم به ألفاظ وپيوند انتظام دهنده در بين آنها وقوف كامل ندارد وقرآن مهمترين كتابي است كه شامل هر سه شرط مزبور بوده وهيچ كتابي تاكنون بدين پايهء بكر وابداعآميز ديده نشده است . ثانيا از حيث مفهوم ومحتوى نيز معجزه است ؛ زيرا داراى حسن تأليف وافصح ألفاظ واصحّ معاني ميباشد ، آنهم بنحويكه هرگز بهتر از آن ديده نشده ودر عقل آدمي نيز شايستهتر از آن تعقّل نميشود وچنين اتّساق وانتظامى آنهم بطور وحدت كامل ومطلوب ، از قدرت بشر خارج است ، ولذا براي منكران لاشعور ودشمنان مغرور ، چارهاى جز تسليم ببلاغت آن باقي نيست . ثالثا اينكه قرآن را اختصاص ديگرى است كه در هيچ كتابي وجود ندارد ، وآن تأثير قرآن در نفوس ونشستن بر دلهاست كه با شنيدن آن ، دل وجان آدمي را در لذّت وحلاوتى زايدالوصف فرو برده وتأثير ونفوذ آن هميشگى وجاودانه ميباشد .
[ 13 - قولي ديگر در اعجاز قرآن ]
13 - قولي ديگر در وجه اعجاز قرآن وجود دارد وآن اينستكه : قرآن حكيم تنها از يك نظر خاصّ ومورد معيّن معجزه نيست ؛ بلكه اعجاز كتاب اللّه متحقّق بجميع وجوه ونظريّات وآراء بوده وشؤون ظاهر وباطن آن فوق تصوّرات انساني است وبالمآل كلّيهء انظار علمي دانشمندان وأدباء در ظواهر آيات از حيث معاني وبيان وايجاز واختصار ، در ضمن سلامت لفظ وشيوايى معنى آنهم بكمال خود ميباشد ؛ وحال اينكه مفاهيم دلنشين ومعاني جانپرور وعمق حكمت ومعرفت ونفس حقايق تعالى والهى آن از حدود توصيف خارج است .
[ 14 - عبد الرّحمان بن أبو بكر ، معروف بجلال الدّين سيوطى ]
14 - عبد الرّحمان بن أبو بكر ، معروف بجلال الدّين سيوطى ، در تأليف مفصّل خود