نگهدارى كرده و تقوى پيدا كند .
10 - با در نظر گرفتن اين امور و شرايط اگر صلاح ديد فتوى دهد .
[ ( شرح ) ]
خداوند متعال همهء موجودات را آفريده و سپس با نظم و تدبير كامل و حكمت تمام ، جريان امور و برنامهء بقاء و زندگى آنها را معين فرموده است ، و مطابق همين برنامه و نظم تكوينى ؛ براى نوع انسان برنامهء تكليفى و احكام تشريعى مخصوصى تعيين نموده است .
احكام تشريعى در حقيقت براى روشن كردن خط مشى و مشخص نمودن برنامهء اساسى و تكوينى است ، و با اجراء برنامهء تشريعى هدف و مقصود از آفرينش و تدبير و حكمت در تكوين به دست مىآيد . پس برنامهء تشريع نتيجه و محصول آفرينش و تدبير و حكمت پروردگار است ، و اگر خلل و نقصى در اين برنامه بهم رسد ، اساس خلقت و برنامه و نظم در آفرينش به هم خورده ، و نتيجهء مطلوب حاصل نخواهد شد . پس حكم بى جا و فتوى سست و نفهميده و اظهار نظر خاص و تصرفات بر وفق رأى شخصى خود ، در حقيقت بهم زدن نظم و خلل وارد كردن در برنامهء الهى و مخالفت با نقشه و نظر پروردگار متعال مىباشد . پس شخص مفتى مىبايد از لحاظ قدرت علمى چنان توانا باشد كه حقايق و لطائف و اشارات و خصوصيات قرآن مجيد و احاديث معصومين را به خوبى بتواند درك كرده ، و از منظور و مقصود تشريع آگاه گردد . و سپس از لحاظ روحانيت و معنويت آن چنان بينايى و روشنايى و نورانيت و صفاء و طهارت داشته باشد كه احكام الهى را تأويل به رأى و سليقهء شخصى خود نكرده ، و با كمال تقوى و دقت و احتياط فتوى بدهد .
خداوند متعال در بارهء پيغمبر گرامى خود مىفرمايد : * ( وَلَوْ تَقَوَّلَ عَلَيْنا بَعْضَ الأَقاوِيلِ لأَخَذْنا مِنْه بِالْيَمِينِ ثُمَّ لَقَطَعْنا مِنْه الْوَتِينَ . ) * عجب اينست كه با اين شدت و اهميت موضوع ، بعضى از افراد كه فاقد شرايط هستند ، با كمال جرأت و هوسرانى ، خود را در صف اين دسته محسوب مىدارند .
صد هزاران فصل داند از علوم ، جان خود را مىنداند آن ظلوم كه همى دانم يجوز لا يجوز ، خود ندانى تو يجوزى يا عجوز خويش را صافى كن از اوصاف خويش ، تا ببينى ذات پاك صاف خويش
مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة ( فارسي ) — صفحة 268
مساهمون: المنسوب للإمام الصادق ( ع )
ص٢٦٨