عصيان است ؛ هر آينه او در مورد سخط و غضب خدا واقع خواهد شد ، و چنين شخصى بخيلترين مردم است براى نفس خود تا برسد به ديگران ، زيرا او از هوى و هوس خود پيروى كرده و از اوامر و فرمانهاى پروردگار متعال سر پيچى نموده است . خداوند مىفرمايد : و آنان حمل مىكنند سنگينيهاى ديگران را با سنگينيهايى كه ضميمهء سنگينيهاى خودشان است - عنكبوت - 13 .
[ ( شرح ) ]
بذل و بخشش بر دو قسم است : اول بذل در راه خدا و براى خدا است ، و منظورى به جز خدا ندارد . دوم بذل روى غرضهاى مادى و مقاصد دنيوى از كسب عنوان و تحصيل اعتبار و ترويج باطل و اعانت به ظلم و فساد . و آنچه مورد مدح و ستايش است ، قسم اول است . و اما قسم دوم : گذشته از اينكه به او سخى نمىگويند ، عنوان بخل نيز در بارهء او صدق خواهد كرد ، زيرا اين شخص با اين بذل خود را از قرب خدا و از بهشت بر كنار كرده ، و به سوى آتش و غضب الهى نزديك خواهد كرد ، و بالاتر از اين آنكه : گناه و و بال ديگران را نيز به عهدهء خود خواهد گرفت . پس بذل كردن در صورتى كه در راه خدا نشد ؛ در حقيقت خود را از راه صلاح و حق و هدايت منحرف كرده ، و سعادت و خير و خوشى خود را از دست خواهد داد ، و بالاترين مرتبهء بخل آنست كه خلاف صلاح و خير خود را بخواهد .
جود جمله آن عوضها ديدنست ، پس عوض ديدن ضد ترسيدنست بخل ناديدن بود اعواض ما ، شاد دارد ديده در اغراض ما پس سخا از چشم آيد نه ز دست ، ديده دارد كار و جز بيناتر است بر لب جو بخل آب آن را بود ، كه ز آب جوى نابينا بود ترك لذتها و شهوتها سخا است ، هر كه در شهوت فرو شد برنخاست مرد محسن ليك احسانش نمرد ، تا نپندارى به مرگ او جان سپرد مال در ايثار اگر گردد تلف ، در درون صد زندگى آيد خلف
( [ قسمت دوم از ] متن )
يقول الله : ابن آدم ملكى ملكى و مالى مالى ، يا مسكين أين كنت حيث كان الملك و لم تكن ، و هل لك الا ما أكلت فأفنيت أو لبست فأبليت او تصدقت فأبقيت ، اما مرحوم به او معاقب عليه ، فاعقل أن لا يكون مال غيرك أحب اليك من مالك ،
مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة ( فارسي ) — صفحة 222
مساهمون: المنسوب للإمام الصادق ( ع )
ص٢٢٢