و احسان و سخاوت كردن براى او بسيار آسان و سهل خواهد بود .
رسول اكرم ( ص ) فرموده است : دوستان خدا روى فطرت و از اصل خلقت سخى هستند . و سخاوت تعلق مىگيرد به آنچه نزد بنده محبوب و مورد علاقه است . و از علائم سخاوت و شخص سخى آنكه هرگز در فكر آن نيست كه مال دنيا نصيب كه مىشود ، و كدام كسى مالك يا حاكم يا سلطان مىشود ، خواه آن ثروتمند و يا مالك و يا حاكم مسلمان و مؤمن باشند و يا كافر ، معصيت كار باشند و يا مطيع و فرمانبردار ، شخص شريف و عزيزى باشند و يا پست . و شخص سخى ديگران را بر خود مقدم مىشمارد ، به ديگران اطعام مىكند و خود گرسنه مىماند ، ديگران را مىپوشاند و خود احتياج به لباس دارد ، بذل و عطا مىكند به ديگران و خود از قبول عطا امتناع مىكند ، و در مقام بذل و سخاء نه تنها منتى ننهد بلكه خود ممنون مىشود .
[ ( شرح ) ]
سخاوت مقابل بخل است ، و بخل آنست كه شخص بخيل نتواند ديگرى را به حالت نعمت و ثروت و تشخص مادى و معنوى ببيند ، تا برسد به آنكه خود احسان و انفاق و تعليم و راهنمايى كند . و سخاوت نيز مانند بخل مراتب مختلفى پيدا مىكند . مانند انفاق مال ، تعليم علم ، تربيت ادبى و اخلاقى ، اعطاء شخصيت و عنوان ، و هر گونه بذل و بخششى كه بدون غرض انجام بگيرد . سخاوت هنگامى در وجود يك شخص پيدا مىشود كه ايمان كامل به پروردگار متعال و به قدرت و نفوذ و احاطه و علم او بدست آورده ، و جهان و جهانيان را تحت فرمان و حكومت مطلق او ببيند . انسان چون به اين درجهء ايمان رسيد ، قهرا امور دنيوى و ماديات در نظر او كوچك و بىارزش شده ، و بندگان خدا همه در چشم او محبوب و محترم واقع گشته ، و مطلوب و مقصود او در سير زندگى تحصيل كمال و قرب به خداوند متعال خواهد بود . اينست كه بذل و بخشش و خير خواهى و خدمت به نوع و دستگيرى از بندگان خدا در نزد او بسيار پسنديده و مطلوب خواهد بود .
( [ قسمت دوم از ] متن )
و لو ملك الدنيا بأجمعها لم ير نفسه فيها الا أجنبيا ، و لو بذلها في ذات الله عز
مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة ( فارسي ) — صفحة 220
مساهمون: المنسوب للإمام الصادق ( ع )
ص٢٢٠