پوشيدن چشم ؟ فرمود : به وسيلهء خضوع و اطمينان پيدا كردن در تحت سلطنت و حكومت كسى كه آگاه است بر باطن تو .
و چشم جاسوس قلب و سفير عقل است ، پس چشم خود را بپوشان از آنچه سزاوار دين تو نيست و از آنچه قلب تو آن را مكروه مىدارد و يا عقل انكار مىكند .
رسول اكرم ( ص ) فرمود : چشم از محرمات بپوشانيد تا امور عجيب مشاهده كنيد . و خداوند متعال فرموده است : بگوى به مؤمنين كه چشمهاى خود را بپوشانند و فروج خود را حفظ كنند . و حضرت عيسى ( ع ) به حواريان خود فرموده است : پرهيز كنيد از نظر به سوى محذورات و آنچه ممنوع شده است ، زيرا اين چنين نظر تخم شهوات بوده و فرع و شاخهء فسق و فجور است .
[ ( شرح ) ]
فرمانده و حاكم چشم مانند قواى ظاهرى ديگر بدن قلب است ، و قلب نيز در تحت سيطره و حكومت و نفوذ پروردگار جهان كه حكومت بر همهء قواى مادى و معنوى و نيروهاى جهانى دارد ، كار مىكند . پس قلب اگر در مقابل عظمت پروردگار متعال خاشع و فرمانبردار و مطيع گشت ، حكومت و فرمان او نيز از محيط خواست و رضايت و دستور خداوند متعال خارج نخواهد شد و در صورتى كه قلب انسان منزل شيطان و محل نفوذ و وحى و تصرف ابليس قرار گرفت ، قهرا چشم و گوش و زبان و دست و پاى انسان نيز مقهور و مغلوب هوى و هوسهاى شيطانى و تحت نفوذ و اراده و تصرف و حكومت جنود ابليسى واقع خواهد شد .
چشم گذشته از آنكه وسيلهء بروز صفات قلبى و آلت درك و احساس است ، موجب شدت تيرگى و امتداد محجوبيت قلب بوده ، و سبب مزيد فسق و فجور و شهوترانى خواهد بود .
و به عبارت ديگر : نظر اول چشم به اقتضاى باطن و به دستور و ارادهء قلب صورت مىگيرد ، و در عين حال همين نظر مقام اقتضاء و قوهء باطنى را به مرتبهء فعليت آورده ، و تحريك و تشديد و تقويت و تمديد مىكند .
( [ قسمت دوم از ] متن )
قال يحيى بن زكريا عليهما السلام : الموت أحب الى من نظرة به غير واجب .
و قال عبد الله بن مسعود رضى الله عنه لرجل نظر الى امرأة قد عادها في مرضها :
مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة ( فارسي ) — صفحة 174
مساهمون: المنسوب للإمام الصادق ( ع )
ص١٧٤