[ ( شرح ) ]
هوى نفس : عبارت از تمايلات نازلهء نفس است ، زيرا در لغت هوى دو مفهوم منظور مىشود : اول - ميل و محبت ، دوم - نزول و سقوط و انحطاط . پس رفتار و كردار و گفتار انسان اگر روزى تعقل و تدبر و فكر صحيح و به ملاحظهء صلاح و خير انجام بگيرد ، آن را عقلانى گويند . و اگر روى تمايلات مادى و حيوانى و شهوات جسمانى صورت بگيرد ، آن را نفسانى و به عبارت ديگر هوى و هوس خوانند .
و همين طورى كه چهار امر گذشته ريشه و مولد درخت هوى است ، طرف مقابل آنها نيز مؤيد و مقوى درخت عقل مىباشد . پس كسى كه مىخواهد جنبهء روحانيت و عقل خود را تقويت و تربيت و تكميل كند ، ناچار مىبايد اين چهار چيز را رعايت نمايد :
اول - از غذا و خوراك حرام و مشتبه اجتناب كند .
دوم - در انجام فرائض و تكاليف واجب الهى نهايت كوشش و مراقبت را داشته باشد .
سوم - تا حدود امكان مواظب آداب و سنن و مستحبات دينى باشد .
چهارم - از لهو و لعب و لغو و شهوت بپرهيزد .
مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة ( فارسي ) — صفحة 161
مساهمون: المنسوب للإمام الصادق ( ع )
ص١٦١