هناك حجة على التكليف ، و لم يثبت ها هنا عدم الفصل ، غايته عدم القول بالفصل .
و الوجه الثانى و الثالث بعدم انحصار فائدة الانذار بايجاب التحذر تعبدا ، لعدم إطلاق يقتضى وجوبه على الاطلاق ، ضرورة أن الآية مسوقة لبيان وجوب النفر ، لا لبيان غايتية التحذر ، و لعل وجوبه كان مشروطا بما إذا أفاد العلم لو لم نقل بكونه مشروطا به ، فإن النفر إنما يكون لاجل التفقه و تعلم معالم الدين ، و معرفة ما جاء به سيد المرسلين ( صلى اللّه عليه و آله و سلّم ) ، كى ينذروا بها المتخلفين أو النافرين ، على الوجهين فى تفسير الآية ، لكى يحذروا إذا أنذروا بها ، و قضيته إنما هو
شرح
يا شبهات بدوى كه هم احتياط حسن دارد و هم واجب اين است ] ، و در مقام تحذر ثابت نيست كه [ ميان وجوب و حسن ] ، جدايى نباشد . آرى ، نهايت چيزى كه مىتوان گفت اين است كه : قول به فصل ، [ ميان اصوليون ] وجود ندارد [ - كسانى كه به حسن تحذر قائلند ، وجوبش را نيز مىپذيرند ، چنان كه كسانى كه منكر وجوب هستند ، حسن تحذر را نيز نمىپذيرند ] .
در وجه دوم و سوم [ اشكال آن است كه ] : فايدهء انذار ، منحصر در تحذر به طور تعبد ، نيست ، [ تا در صورت وجوب انذار و عدم وجوب تحذّر لغو بودن لازم مىآيد ] ؛ زيرا اطلاق [ در آيه ] وجود ندارد تا مقتضى وجوب تحذر بهطور مطلق [ - خواه از انذار علم حاصل شود و خواه نشود ] باشد ؛ زيرا بديهى است سوق و سياق آيه براى بيان وجوب نفر [ - كوچ ] است ، نه براى بيان غايت بودن تحذر براى انذار [ تا آيه از جهت غايت بودن مطلق باشد ] ، و شايد وجوب تحذر ، مشروط است بر موردى كه انذار ، مفيد علم باشد ، درصورتىكه قائل نشويم كه حذر مشروط به علم است ؛ زيرا نفر به خاطر تفقه و آموختن معالم دين و معرفت به آنچه حضرت سيد مرسلين آورده ، مىباشد تا [ تفقهكنندگان ] با آنچه آموختهاند ، باقىماندگان [ در شهر خود ] را انذار كرده يا [ با آنچه از محضر حضرت رسول اللّه صلى اللّه عليه و آله و سلّم آموختهاند ] نافرين ( كوچكنندگان ) را انذار كنند - بنابر دو وجهى كه در تفسير آيه نقل شده - تا هرگاه بدان انذار شوند ، حذر كنند . و مقتضاى آن [ - بودن حذر پس از انذار با معالم دين ] ،