حروف صامت دارد ، كمتر از احتمالاتى است كه در زمينه حركات دارد ، چون در حروف صامت تعداد محدودى چنين خصوصيتى دارند ، كه از جمله آنهاست همان پنج حرفى كه در يك علامت مشترك مىباشند ، زيرا كه مجموع مواردى را كه از اين قبيل بود و در كتاب « النشر » بر شمرديم براى قاريان دهگانه در غير اول مضارع فقط سى حرف بود . از جمله مثالهاى آن ، موارد زير است كه بر حسب روايت حفص از عاصم نوشته شده است :
1 .
إِثْمٌ كَبِيرٌ
( بقره 2 / 219 ) حمزه و كسايى با ثاء مثلث خواندهاند ، به اين صورت :
( كثير ) ولى بقيه قاريان با باء خواندهاند . « 1 »
2 .
نُنْشِزُها
( بقره 2 / 259 ) ابن عامر و كوفيون ( عاصم و حمزه و كسايى ) بازاء منقوطه خواندهاند و بقيه قاريان با راء بدون نقطه قرائت كردهاند . « 2 »
3 .
فَتَبَيَّنُوا
( نساء 4 / 94 ) دو بار و ( حجرات 49 / 6 ) حمزه و كسايى و خلف در هر سه مورد ( فتثبتوا ) از تثبت خواندهاند و بقيه ( فتبينوا ) از ( تبين ) خواندهاند . « 3 »
4 .
يَقُصُّ الْحَقَّ
( انعام 6 / 57 ) دو قارى مدينه ( ابو جعفر و نافع ) و ابن كثير و عاصم ( يقصّ ) با صاد بدون نقطه و مشدّد از ( القصص ) خواندهاند و بقيه قاريان با سكون قاف و كسر ضاد معجم از ماده ( القضاء ) خواندهاند . « 4 »
5 . ( و هو الذى يرسل الريح بشرا ) ( اعراف 7 / 57 ) و ( فرقان 25 / 48 ) و ( نمل 27 / 63 ) عاصم در هر سه مورد با باء موحده و ضمّ آن و سكون شين خوانده و ابن عامر با نون و ضمّ آن و سكون شين خوانده و حمزه و كسايى و خلف با نون و فتح آن و سكون شين و بقيه قاريان با نون و ضمّ آن و ضم شين خواندهاند . « 5 »
6 .
أَهْلَكْناها
( حج 22 / 45 ) دو قارى بصره ( ابو عمرو و يعقوب ) باتاى مضموم بدون الف و بقيه با نون مفتوح و الفى بعد از آن خواندهاند . « 6 »
هامش
( 1 ) ابن الجزرى : النشر ، ج 2 ، ص 227 .
( 2 ) همان مصدر ، ج 2 ، ص 231 .
( 3 ) همان مصدر ، ج 2 ، ص 251 .
( 4 ) همان مصدر ، ج 2 ، ص 258 .
( 5 ) همان مصدر ، ج 2 ، ص 269 .
( 6 ) همان مصدر ، ج 2 ، ص 327 .