رفت . » و ذهبى او را به « شيخ عصر » توصيف كرده « 1 » و ابن الجزرى از او به عنوان « شيخ الصنعة » و نخستين كسى كه قرائتهاى هفتگانه را انتخاب كرد ، ياد كرده است . « 2 »
مكى بن ابى طالب درباره نياز به عمل ابن مجاهد و دليل مشهور شدن آن چنين گفته است : « راويان از قراء بزرگ در عصر دوم و سوم ، هم از لحاظ تعداد و هم از لحاظ اختلاف ميان آنها بسيار بودند . مردم در عصر چهارم تصميم گرفتند به قرائتهايى كه با خط مصحف موافقت دارد اكتفا بكنند به گونهاى كه حفظ آن آسان و قرائت با آن مضبوط باشد ، پس امام قرائتى را در نظر مىگرفتند كه مشهور به توثيق و امانت و حسن دين و كمال علم باشد و عمرى طولانى داشته باشد ، و شهرت پيدا كند و مردم اهل شهرش بر عدالت او در چيزهايى كه نقل مىكنند و بر موثق بودن او در قرائت و روايت و علم او در قرائت ، اجماع نمايند و قرائت او از مصحف منسوب به شهرشان بيرون نباشد ، و لذا در هر شهرى كه عثمان به آن شهر مصحف امامى را فرستاده بود ، كسى را برگزيدند كه اين اوصاف را داشت و طبق مصحف آن شهر قرائت مىكرد . در نتيجه ابو عمرو از بصره و حمزه و عاصم از كوفه و اطراف آن و كسايى از عراق و ابن كثير از كوفه و ابن عامر از شام و نافع از مدينه انتخاب شدند . همه اينها از كسانى بودند كه پيشوايى آنها در قرائت مشهور بود و عمرى طولانى مردم را قرائت ياد داده بودند و مردم جهت قرائت ، از شهرها به نزد آنها مىآمدند .
و اولين كسى كه اين افراد را انتخاب نمود ، ابو بكر بن مجاهد بود كه قبل از سال سيصد يا حدود همان سال اين كار را انجام داد ، و كسانى كه بعد از او آمدند تاكنون از او پيروى كردهاند و قرائت آنها با قرائت ديگران ترك نشد و تاكنون كسى بعد از آنها انتخاب نگرديده است . » « 3 »
گفته شده اينكه ابن مجاهد هفت نفر را انتخاب كرد ، به جهت آن بود كه عثمان هفت مصحف تهيه كرده بود و آنها را به شهرها فرستاده بود و ابن مجاهد عدد قراء را به تعداد مصاحف قرار داد . ديگر اينكه تعداد آنها مطابق با تعداد حروفى است كه قرآن با آن نازل
هامش
( 1 ) معرفة القراء ، ج 1 ، ص 216 .
( 2 ) غاية النهاية ، ج 1 ، ص 139 .
( 3 ) الابانه ، ص 48 - 47 و بنگريد به : ابن حجر : ج 10 ، ص 407 .