افزايش مىيابد كه بدانيم كه آن به دورهاى بر مىگردد كه قرائت به هفت نفر منحصر نشده بود و حتى تاريخ آن از خود ابن مجاهد كه قرائتهاى هفتگانه را انتخاب نمود ، يك قرن جلوتر است ، و معتقدم كه مناسب خواهد بود كه براى تكميل توضيحى كه درباره روايت قرائت داريم ، اين متن مهم را همانگونه كه در كتاب سخاوى آمده است عينا نقل كنيم و تاريخ درگذشت كسانى را كه نامشان در آن آمده است بياوريم :
« ابو عبيد قاسم بن سلام » در كتاب قراءات خود مىگويد :
اين اسامى اهل قرآن از پيشينيان است با مراتبى كه داشتند :
از جمله كسانى كه كتاب خود را با نام او آغاز مىكنيم ، سيد المرسلين و امام المتقين حضرت محمد ( ص ) رسول خداست كه قرآن بر وى نازل شده است .
سپس مهاجران و انصار و جز آنها از اصحاب رسول خدا از كسانى كه قسمتى از قرائت قرآن را حفظ كرده بودند اگر چه يك حرف يا بالاتر از آن باشد .
مىگويد : از مهاجران : ابوبكر ( متوفى 13 ه ) عمر بن الخطاب ( 23 ) و عثمان بن عفان ( 35 ) و على بن ابى طالب ( 40 ) و طلحة بن عبيد اللّه ( 18 ) و سعد بن ابى وقاص ( 55 ) و عبد اللّه بن مسعود ( 32 ) و سالم مولى ابى حذيفه ( 11 ) و حذيفة بن يمان ( 35 ) و عبد اللّه بن عباس ( 68 ) و عبد اللّه بن عمر ( 73 و گفته شده 74 ) و عبد اللّه بن عمرو ( 65 ) و عمرو بن عاص ( 58 ) و ابو هريره ( 58 ) و معاوية بن ابى سفيان ( 60 ) و عبد اللّه بن زبير ( 73 ) و عبد اللّه بن سائب ( حدود 70 ) قارى مكه .
و از انصار : ابىّ بن كعب ( 19 ) و معاذ بن جبل ( 18 ) و ابو الدرداء ( 32 ) و زيد بن ثابت ( 45 ) و مجمع بن جاريه ( متوفى در خلافت معاويه ) و انس بن مالك ( 93 ) .
و از همسران پيامبر : عائشه ( 58 ) و حفصه ( 45 ) و ام سلمه ( 59 ) .
مىگويد : مىدانيم كه بعضى از كسانى كه نام برديم بر بعضى ديگر برتر بودند و قرائت بيشتر داشتند ولى ما با وجود مراتبى كه در فضيلت و اسلام داشتند از آنها نام برديم ، و تنها كسانى را نام برديم كه به قرائت وصف شدهاند و يا چيزى از قرائت از آنها نقل شده است ، اگر چه اندك باشد و از ذكر نام كسانى كه قرائتى از آنها به ما نرسيده است ، اجتناب كرديم اگر چه پيشوايان در دين باشند .
رسم المصحف ( رسم الخط مصحف ) ( فارسى ) — صفحة 586
مساهمون: غانم قدوري الحمد
ص٥٨٦