لام مىگذارند . » « 1 » منظور او از جلوى الف اين است كه نقطه بعد از لام باشد و نه قبل از آن ، همانگونه كه محقق كتاب انجام داده است و اين مانند تمام حروف مضمومه است ، و پيشتر گفتيم كه ا هل نقطه چگونه از محل نقطه ضمه در حرفى كه قبل از آن است « طرف حرف يا مقابل و يا جلو حرف » « 2 » تعبير آوردهاند . همچنين محقق در فهم « جبهة الحروف » نيز اشتباه كرده و پنداشته است كه آن سمت راست حرف است « 3 » در حالى كه درست اين است كه آن سمت چپ حرف است . « 4 » و همچنين محقق در فهم اصطلاح « قدام الحرف » نيز اشتباه كرد و پنداشته است كه منظور سمت چپ است در حالى كه منظور سمت راست حرف است . « 5 »
پيش از آنكه بحث درباره نقطه همزه را رها كنيم ، به اين مطلب اشاره مىكنيم كه يكى از اصطلاحات نقطهگذارى همزه نزد نحويها « الف مقيده » است . ابن ابى داود نقل مىكند : « 6 » « اگر همزه منصوب باشد . مانند : ( القرءان ) ( 9 / 94 )
نَبَّأَنَا اللَّهُ مِنْ أَخْبارِكُمْ
و ( 8 / 35 )
فَرَآهُ حَسَناً
در اين حالت دو تا نقطه مىگيرد يكى پيش از الف و ديگرى پس از آن . و نقطهاى كه پس از الف گذاشته مىشود از اولى بالاتر است و « مقيده » ناميده مىشود ، و اين دو نقطه يكى براى همزه و ديگرى براى نصب است كه همان دومى مىباشد . » و دانى در حالى كه از مواضع همزه در الف نزد نحويها صحبت مىكند ، مىگويد : « و الف در دو طرف آن دو نقطه قرار مىگيرد و « مقيده » ناميده مىشود و الف ميان آن دو نقطه است ، نقطهاى براى همزه و نقطهاى براى فتحه ، مثال آن :
مُبَوَّأَ صِدْقٍ
و
أَنْشَأَكُمْ
و
ذَرَأَكُمْ
و مانند آنها است . » « 7 »
علت اينكه اين الفها را « مقيد » ناميدهاند اين است كه هم جلو و هم عقب آن نقطه گذارى مىشود « 8 » و الف هنگامى مقيده مىشود كه همزه فتحه كوتاه يا بلند داشته باشد و پس
هامش
( 1 ) المصاحف ، ص 144 .
( 2 ) بنگريد به : جدول اين فصل .
( 3 ) بنگريد به : ابن ابى داود : ص 147 .
( 4 ) دانى : المحكم ، ص 299 .
( 5 ) بنگريد به : ابن ابى داود : ص 146 و دانى : المحكم ، ص 253 .
( 6 ) المصاحف ، ص 146 .
( 7 ) المحكم ، ص 247 .
( 8 ) همان مصدر ، ص 221 .