در تعيين تاريخ اين برده ، شناخت تاريخ آن در قسمت يونانى و سنجش آن با سالهاى هجرى ، كارساز باشد ولى متأسفانه نتوانستيم آن را به دست بياوريم . « 1 »
و اما دو سنگ نوشتهاى كه در بعضى از حروف آن نقطههاى اعجام ظاهر شده ، يكى از آنها در حجاز و ديگرى در غرب فرات در عراق پيدا شده است .
مهندس
K . S . Twitchell
در سال 1945 كه در بعضى مناطق معدنى حجاز حفارى مىكرد ، به سنگ نوشتهاى در يك صخره از بقاياى يك سد قديمى كه در زمان خليفه اول بنى اميه يعنى معاويه درست شده بود ، دست يافت ، همان گونه كه سنگ نوشتهء پيدا شده در نزديكى طايف به اين معنا دلالت دارد « 2 » و « مايلز » به خواندن و نشر آن مبادرت ورزيد . « 3 »
تاريخ اين سنگ نوشته سال 58 هجرى مىباشد . طبق تصوير منتشر شده در بسيارى از حروف آن نقطههاى اعجام ديده مىشود . گروهمان آن را به اين صورت خوانده است : « 4 » 1 . هذا السد لعبد اللّه معوية 2 . أمير المؤمنين بنيه عبد اللّه بن حنجر 3 . باذن اللّه لسنة ثمن و خمسين ا 4 . للهّم اغفر لعبد اللّه معوية ا 5 . أمير المؤمنين و ثبته و انصره و متع ا 6 . لمومنين به كتب عمر و بن حباب مايلز سطر آخر را چنين خوانده ( أ / مير المومنين . . . ) و كلمه امير را اضافه كرده به گمان اينكه در اينجا كلمهاى ساقط شده است « 5 » و دكتر منجد به آن اعتراض نموده و گفته است بايد به جاى كلمه ( امير ) كلمه ( اللهم ) باشد كه عبارت چنين خواهد بود : ( و متع اللهم
هامش
( 1 ) دكتر عبد العزيز دالى ترجمهاى از تاريخ متن يونانى اين برده را در ص 46 كتاب خود آورده و آن 30 برموده از سال اول از بريديوس اول است .
( 2 ) بنگريد به : 56grohmann : Arabic Inscripptions , Louvain - Leuven . 1962 pو نيز بنگريد به : دكتر زاكيه محمد رشدى : قسمت 2 ، مجلد 29 ، ص 42 و دكتر منجد : ص 101 .
( 3 ) منتشر شده در :
236p1984october، 4part، 7 .journal of near Estern surdies Vتحت عنوان :Earty Islamic Inscroption near ta if in the Higazو نيز بنگريد به مصادر پاورقى پيشين .
( 4 ) بنگريد به : 56 .Grohmann : Arabic Inscriptions pp( 5 ) بنگريد به : 57 .Grohmann : Arabic Inscriptionspp