تخطي إلى المحتوى الرئيسي

رسم المصحف ( رسم الخط مصحف ) ( فارسى ) — صفحة 359

مساهمون:

ص٣٥٩
حالتى كه همزه پس از تخفيف پيدا مىكند ، در مثالهايى كه بعدها در حالات گوناگون همزه طبق قواعد تخفيف همزه بيان خواهيم كرد ، مشاهده مىكنيم ، خواه اين علامت واو باشد و يا ياء باشد . و اين مىرساند كه اثبات علامت واو در كنار الف ، يك امر تصادفى نبوده بلكه اين واو اشاره به واقعيت تلفظ در حالت تسهيل همزه دارد كه در يك كلام متصل و يا هنگام افزودن حرف زايد در اوّل كلمه اتفاق مىافتد ، چون در اين حالتها همزهء آغازين حكم همزهء ميانى را خواهد داشت .

ب : رسم همزهء پايانى به شكل واو

همزهء پايانى كلمه كه به سبب اتصال به ضماير تبديل به همزهء ميانى مىشود ، در تمام مثالهاى اين حالت بدون استثنا مانند همزهء ميانى تخفيف داده مىشود و در رسم همان علامتى ثبت مىشود كه همزه به آن بازگشت داده شده است و آن واو در حال ضمه است و در اينجا همزه را به شكلى كه پيش از اتصال به ضمائر داشت رسم نمىكنند . مثال اين حالت : ( يقرءون ، يدرءون ، يذرؤكم ، يكلؤكم ، اولياؤكم ، ابناؤكم ، دعاؤكم ) است . ملاحظه مىشود كه در ( يكلؤكم ) ( انبياء 21 / 42 ) طبق روايت زجاجى بعضى از كاتبان الفى را در كنار واو مىنويسند به اين صورت : ( يكلاوكم ) ، با صرف نظر از آن ، اين كلمه مطابق با قاعدهء رسم همزهء متوسط در حالت تسهيل نوشته شده است . همان گونه كه مضموم در حال اتصال به ضمير ، با واو نوشته مىشود ، همزهء مكسور نيز در اين حالت با ياء نوشته مىشود ، مانند : ( باهوائهم ، الى اوليائهم ) . وقتى همزهء پايانى كه به سبب اتصال به ضمير ، حالت ميانى پيدا مىكند ، از شكل قبلى خود رها مىشود و مطابق با حالت پس از اتصال نوشته مىشود . همزهء پايانى كه به سبب وصل كلام حالت ميانى پيدا مىكند نيز گاهى با تخفيف نوشته مىشود . و اين در حالى است كه به ما بعد خود وصل شده است ، و گاهى در حال وقف نيز مانند حالت تخفيف نوشته مىشود و در اين حالت ، آن تخفيفى كه در حالت وقف دارد ، رعايت نمىشود ، به اين معنا كه يا مطابق با حالت وصل و يا مطابق با حالت وقف نوشته مىشود ، و اين دگرگونى در روش تخفيف ميان وصل و وقف ، در همزه‌اى واقع مىشود كه قبل از فتحه قرار گيرد و نه اعراب ديگر .