بخواند نه آنچنان كه در خط آمده است .
درباره حديث عروه كه از عايشه نقل مىكند ، بر ماست كه به بعضى از حقايق مربوط به آيات وارد در آن اشاره كنيم ، و نخستين حقيقت از اين حقايق اين است كه كلمات مورد سؤال ، صحيح و مطابق رسم و جارى بر قواعد هجاء است . كلمه ( هذن ) در آيه نخست كه در خبر آمده مطابق ، با قاعدهاى است كه رسم عثمانى بر آن جارى است و آن حذف الف از هاء تنبيه و وصل آن به اسم اشاره و مانند آن است و حذف الف از ( ذان ) مانند حذف الف از هر تثنيه صحيح مىباشد مانند رسم ( المؤمنين و المسلمين ) در مصحف . همچنين كلمه ( الصبئون ) در آيه سوم همانند ( الخطئون ) نوشته شده است .
بنابراين ، اين كلمات از لحاظ رسم الخط درست هستند و با قواعد مشهور رسم عثمانى مطابقت دارند ولى اينها از لحاظ درستى اعراب و موقعيتى كه در آن واقع شدهاند قابل بحث و امعان نظر هستند ، زيرا كلمه اوّل ( هذن ) اسم انّ مشدّده و تثنيه است ولى بدون ياء كه علامت نصب در تثنيه است آمده و دو كلمه ( المقيمين و الّبئون ) هر دو مخالف با اعرابى كه در ظاهر به آن عطف شدهاند ، آمده است .
با رجوع به قرائتهاى صحيح كه درباره اين كلمات روايت شده ، مىتوانيم علت رسم كنونى آنها را دريابيم . در آيه نخست « ان هذن لساحرن » ( طه 20 / 63 ) ابن كثير ( ان ) را با تخفيف و ( هذان ) را با الف و نون مشدّد خوانده است . حفص نيز چنين كرده جز اينكه نون ( هذان ) را خفيف خوانده و ابن محيصن نيز از او پيروى كرده ، و باقى قرّاء غير از ابو عمرو ، نون ( ان ) را با تشديد و ( هذان ) را با الف و نون خفيفه خواندهاند و ابو عمرو ( ان ) را با تشديد نون و ( هذين ) را با ياء و نون خفيفه خوانده است ، « 1 » و مىبينيم كه روشنترين قرائت در اين آيه از لحاظ معنا و لفظ و خط همان قرائت ابن كثير و حفص است ، زيرا كه ( ان ) مخفف از ثقيله مهمل گذاشته شده و ( هذان ) مبتداء و ( لساحران ) خبر آن است و لام در آن براى فرق گذارى ميان ان نافيه و ان خفيفه است . قرائت ابو عمرو از لحاظ اعراب و معنا روشن است ولى مخالف رسم الخط مىباشد . و دانشمندان علوم عربى درباره قرائتهاى
هامش
( 1 ) بنگريد به : دمياطى ، ص 196 .