شاء اللّه .
از آنجا كه بعضى از علما از درك سبب اينكه چرا بعضى از كلمات در رسم عثمانى به صورتى وارد شده كه با تلفظ آن از لحاظ كمى و يا زيادت يك حرف مخالفت دارد ، عاجز شدهاند ، از اين رو معتقد شدهاند كه رسم مصحف و چگونگى صورتهاى كلمات همه توقيفى است و از جانب شخص پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلم است . « 1 » اين مذهب را با تمام خصوصياتى كه دارد ، شيخ عبد العزيز دباغ ( 1090 - 1132 ه ) تقويت كرده و شاگرد او احمد بن مبارك ( 1155 - 1090 ) در كتاب « الابريز » سخن او را چنين نقل كرده است : « 2 » « صحابه و غير صحابه در رسم قرآن به اندازه يك جو دخالت نداشتند . اين كار با دستور پيامبر انجام گرفته است و همو بود كه دستور مىداد تا به شكل شناخته شده خود نوشته شود با زيادت الف و يا نقصان آن . و اين به علت اسرارى بود كه عقول به آن راه ندارد . . . و آن سرّى است كه خداوند آن را به كتاب عزيز خود اختصاص داده و كتب آسمانى ديگر آن را ندارند . . . و همچنانكه نظم قرآن معجزه است رسم آن نيز معجزه است . عقول مردم چگونه مىتواند بفهمد كه سرّ افزايش الف در ( مائة ) و نبودن آن در ( فئة ) چيست و يا سرّ افزايش ياء در كلمه ( باييد ) در قول خداوند چيست كه مىفرمايد « و السماء بنينها باييد » يا چگونه راه مىبرد به سرّ افزايش الف در ( سعوا ) در قول خداوند در سوره حج ( 22 / 51 )
وَ الَّذِينَ سَعَوْا فِي آياتِنا مُعاجِزِينَ أُولئِكَ أَصْحابُ الْجَحِيمِ
و نبودن الف در سوره سبأ . . . همه اينها يك سلسله اسرار الهى و اغراض نبوى است و اينكه بر مردم مخفى مانده براى اين است كه آنها اسرار باطنى است و جز با فتح ربانى كشف نمىشود . . . »
بعضى از پژوهشگران در نقطه مقابل قرار گرفتهاند ، آنها معتقدند كه رسم مصحف توقيفى نيست و آن را اصحاب پيامبر وضع كردهاند و از اصطلاحات آنهاست و هرگز از پيامبر نقل نشده كه به صفت و كيفيت خاصّى كلمه را املاء كند اگر چنين چيزى بود ، با تواتر از آن حضرت نقل مىشد و بر كسى پوشيده نمىماند و هيچ حديث صحيحى در اين باره
هامش
( 1 ) احمد بن مبارك الابريز ، ص 55 - 56 و بنگريد به زرقانى ، ص 375 به بعد .
( 2 ) بنگريد به : شيخ محمد بخيت المطيعى ، ص 36 و زرقانى ، ج 1 ، ص 370 به بعد و محمد طاهر الكردى ، تاريخ القرآن ، ص 101 و عبد الوهاب حموده ، ص 100 .