روى مصحفى كه از آنها استنساخ شده ، نوشته شدهاند و لذا اين مصحفها بهترين نمونه از واقعيت رسمى هستند كه مصاحف عثمانى بر اساس آن نوشته شده است .
كتابخانههاى ميراث اسلامى در مصر بهترين مجموعهها را از اين مصاحف قديمى دارند . « 1 » همچنين گفته مىشود كه يكى از اين مصاحف قديمى تا جنگ جهانى اوّل ( 1914 - 1918 م ) در مدينه در حرم نبوى شريف نگهدارى مىشد كه عثمانيها همزمان با عقب نشينى خود از حجاز آن را به آستانه منتقل كردند ، و گفته شده كه اين مصحف به آلمان منتقل شد . « 2 »
و از جمله آنها مصحفى است كه در شهر تاشكند مركز تركمنستان نگهدارى مىشود و در آغاز همين قرن جمعيت آثار قديمى روسيه پنجاه نسخه از آن چاپ كرد « 3 » با اين وجود ، پژوهشها دربارهء اين مصاحف قديمى و تعداد آنها ، اندك است .
اين امكان به من دست داد كه بعضى از مصاحف قديمى را كه در دار الكتب المصريه نگهدارى مىشود ، قرائت كنم « 4 » كه بعضى از آنها نقطه و اعراب داشت ، و به زودى در فصل
هامش
( 1 ) . 57 .A 660 tt p. 1
( 2 ) بنگريد به : محمد طاهر الكردى : تاريخ القرآن ، ص 120 و 430 .. M . Hamidull ah p( 3 ) . اين مصحف در مسجد جامع خواجه عبيد اللّه احرار بود . حاكم تركمنستان آن را خريدارى كرد و به پطرزبورك منتقل نمود و در كتابخانه سلطنتى قرار گرفت و در آنجا به نام مصحف سمرقند معروف بود و شايع شد كه اين مصحف همان مصحف امام است كه عثمان بن عفان بر روى آن كشته شده است . مردم در روزهاى معين اين مصحف را زيارت مىكردند تا اينكه جمعيت آثار قديمى روسيه ، آن را به دست عكاس روسى « بساريكس » منتشر كرد و از آن تعداد پنجاه نسخه به چاپ رسيد و اين مصحف تا انقلاب بلشويكى در كتابخانه سلطنتى بود و در اوايل سال 1918 م طى مراسم مهمى و تحت حفاظت نظامى به ادارهاى كه از شخصيتهاى بارز اسلامى تشكيل شده بود و « نظارت دينى » نام داشت انتقال يافت و اين به سبب جلب رضايت و كمك مسلمانان بود و پنج سال در آنجا مانده و در اواسط سال 1923 م به تركمنستان منتقل شد و مدتى در سمرقند ماند و اكنون اين مصحف در تاشكند نگهدارى مىشود ( بنگريد به : دكتر عبد الفتاح شلبى : ( الاماله ، ص 205 ) .
( 4 ) تلاش براى اطلاع از مصاحف كريمه خطى و بخصوص قديمى آنها در نهايت دشوارى است و نمىتوان ميان بلند پروازىهاى مربوط به دستيابى به اين مصاحف و ميان تنگ نظرى كسانى كه اين مصحفها را نگهدارى مىكنند جمع كرد . آنها اجازه نمىدهند دست كسى حتى اگر يك پژوهشگر مسلمان باشد به آنها برسد . و لذا اين بحث از مطالبى محروم شد كه اگر مىتوانستم مصحف جليل القدرى را كه منسوب به عثمان است و در جامع حسين در قاهره نگهدارى مىشود ، قرائت كنم ، به دست مىآمد . حتى پيام دانشكده دار العلوم هم كارى از پيش نبرد و اين به خاطر مسئوليت حفظ مصحف بود ( درباره تاريخ اين مصحف بنگريد به : شيخ محمد بخيت المطيعى ، ص 32 و دكتر سعاد ماهر : مخلفات الرسول فى المسجد الحسينى قاهره ،