لا يقال : هذا في الثبوت الواقعي ، و أمّا الثبوت التعبدي - كما هو المهم في هذه المباحث - فهو في الحقيقة يكون مفاد كان الناقصة .
فإنّه يقال : نعم ، لكنّه مما لا يعرض السنة ، بل الخبر الحاكي لها ، فإن الثبوت التعبدي يرجع الى وجوب العمل على طبق الخبر كالسنة المحكية به ، و هذا من عوارضه لا عوارضها ، كما لا يخفى .
و بالجملة : الثبوت الواقعي ليس من العوارض ، و التعبدي و إن كان منها ، إلا أنّه
شرح
گفته نشود : اين پاسخ [ - بحث از ثبوت سنت به مفاد كان تامه بازمىگردد ] ، در مورد ثبوت واقعى [ سنت ] است [ كه سنت در خارج ، با خبر واحد ، حقيقتا محقق شود . آرى ، در اين صورت اشكال وارد است و بحث از اصل ثبوت چيزى ، بحث از عوارض نخواهد بود ] ولى ثبوت تعبدى [ كه : خبر واحد بايد متابعت و عمل شود ، نه آنكه خبر واحد حقيقتا سنت را محقق كند ] كه در مباحث اصولى ، موضوع مهم [ و اصلى همين ثبوت تعبدى و حجيت ] است ، در حقيقت ، مفاد كان ناقصه مىباشد [ و جزء عوارض است ، در نتيجه اشكال وارد نيست . ]
زيرا [ در پاسخ ] گفته مىشود : آرى [ - مراد ثبوت تعبدى است و ثبوت تعبدى از عوارض است و مفاد كان ناقصه مىباشد ] ، ولى از امورى نيست كه بر سنّت [ به معناى خاص كلمه : نفس قول ، فعل و تقرير معصوم ] عارض شود ، [ زيرا حجيت سنت واقعى ربطى به اصول ندارد و در علم كلام بحث مىشود ] ، بلكه از عوارض خبر [ واحد ] ى است كه سنّت را حكايت مىكند ، زيرا ثبوت تعبّدى به وجوب عمل بر طبق خبر [ واحد ] بازمىگردد ، مانند : سنّتى كه خبر واحد نقل شده است ، و حال آنكه وجوب عمل از عوارض خبر واحد نقل شده است ، نه از عوارض سنت ، [ بحث از ثبوت تعبدى مربوط به سنت ، و از عوارض ادله اربعه نيست ، در نتيجه اشكالى باقى و دو مسأله از مسائل اصولى خارج مىشوند ] چنان كه پيداست .
كوتاهسخن آنكه : ثبوت واقعى ، از عوارض سنت نيست ، و ثبوت تعبدى نيز