شمرده شده است . رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله چنان كه گذشت « 1 » ، در زمان حياتش اصحاب را به يارى وى در آن كشاكشها تشويق و تحريك مىكرد و مىفرمود : بعد از من جماعتى خواهند بود كه با على مىجنگند كه خدا عهدهدار جنگيدن عليه آنها خواهد بود .
بنابراين ، هركس نتوانست با دست و قدرتش عليه آنها جهاد كند ، بايد با زبانش جهاد نمايد ، و هركس با زبان جهاد نتوانست ، با قلبش بايد جهاد كند ، و پايينتر از اين مرتبهاى نيست . « 2 » ابو ايوب انصارى و ديگر اصحاب مىگفتهاند : رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله به ما سفارش كرده كه همراه على با پيمانشكنان بجنگيم . « 3 » پيامبر صلّى اللّه عليه و آله عايشه ام المؤمنين را از خراميدن جاهليتوار برحذر داشته و به او گفته بود : پندارى همين الآن است كه سگان حوأب به طرف تو پارس مىكنند و تو عليه على مىجنگى ، جنگى ظالمانه « 4 » ، و چنان كه قبلا نوشتيم ، صحت اين حديث كه به زبير فرموده : تو عليه على مىجنگى در حالى كه به او ستم روا مىدارى ، به ثبوت رسيده است . « 5 »
بنابراين ، مولاى متقيان رنج آن لشكركشيها و جنگها را به دستور و سفارش پيامبر اكرم بر خود هموار مىساخته است ، و هرگز هيچكس نتوانسته او را از نظريه و اجتهادش منصرف سازد ، و امام مجتبى كه از هرلغزش و خطايى مبرّا و معصوم است ، به هيچ وجه پدرش را از اجراى دستور جدش ، پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله منع ننموده است كه به حكم قرآن سخن به دلخواه نمىگويد و سخنش جز وحى منزل نيست ، و نه امير المؤمنين على عليه السّلام كسى بوده است كه از قيام براى بركندن ريشهء فساد و كفر و انحراف پشيمان شود . اگر كسى چنين حرفى در حق وى بزند ، چنان است كه گفته باشد حضرتش از به خاك و خون كشيدن سران كفر و شرك در جنگهاى پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله پشيمان گشته و دريغ خورده است ، زيرا موضعگيرى و سياستش در هردو مورد مبتنى بر مصلحت بينى اسلامى و به انگيزهء الهى بوده است و به منظور زدودن كفر و تباهى ، و اگر بر يكى از دو حال افسوس خورده
هامش
( 1 ) . رك : الغدير ( متن عربى / چ 2 ) : 3 / 188 - 195 .
( 2 ) . همان : 3 / 190 .
( 3 ) . همان : 3 / 192 ، 195 .
( 4 ) . همان : 3 / 189 .
( 5 ) . همان : 3 / 191 .