است از زير كمر تا زانوان . بنابراين ، به ساير قسمتهاى بدن مرد در صورتى كه مايهء لغزش نگردد ، مىتوان نگاه كرد . فقهاى مالكى و شافعى گفتهاند : قسمت پوشيدنى و ممنوعه بدن مرد در غير هنگام نماز بر حسب شخصى كه نگاه كردنش مطرح است ، فرق مىكند .
براى محارم و مردان عبارت است از ما بين زير كمر تا زانو . براى زن نامحرم عبارت است از همهء بدن . البته فقهاى مالكى در اين مورد صورت و اطراف بدن يعنى سر و دست و پا را استثنا مىكنند و مىگويند زن نامحرم در صورتى كه مايهء لغزش نگردد ، برايش نگاه كردن به اين قسمتهاى بدن مرد اشكالى ندارد و گرنه جايز نيست . بر خلاف فقهاى شافعى كه معتقدند زن نامحرم حق ندارد به هيچ وجه به آن قسمتهاى بدن مرد نيز نگاه كند . « 1 »
شوكانى پس از ذكر حديثى كه امير المؤمنين على از پيامبر روايت كرده است ، مىگويد : حديث بر اين دلالت دارد كه ران جزو قسمت ممنوعه و پوشيدنى بدن است .
فقهاى اهل بيت و شافعى و ابو حنيفه را نيز عقيده همين است . نووى مىگويد : اكثر علماى فقه را عقيده بر اين است كه ران جزو قسمت ممنوعه و پوشيدنى بدن است . از احمد حنبل و مالك روايتى هست كه قسمت ممنوعه و پوشيدنى بدن فقط عبارت از عورتين است . بالاخره نووى مىگويد : حقيقت اين است كه ران جزو قسمت ممنوعه و پوشيدنى است ، و اين حديث على گرچه به تنهايى كفايت نمىكند ، ولى در همين زمينه آنقدر حديث هست كه بتوان براى اين عقيده حجت ساخت . آنگاه بعد از ذكر حديث جرهد مىگويد : اين حديث از دلايل قائلان به اين رأى است كه ران جزو قسمت ممنوعه و پوشيدنى بدن است . ايشان همان عامهء فقها ، هستند . « 2 »
گرفتيم كه نهى از برهنه ساختن ران ، نهى تنزيهى و براى پيراستگى باشد و آن را واجب ننمايد ، در اين هيچ شكى نيست كه پوشاندنش نوعى ادب و از اخلاق اسلامى است و لازمهء متانت و سنگينى و موجب ابهت و شكوه . پيامبر گرامى بيش از هركسى به ادبى كه خود آورده و آموخته پاىبند است . ابن رشد مىنويسد ، من اين را مىگويم كه آنچه دربارهء ران از پيامبر ، عليه الصلاة و السّلام ، روايت شده ، متعارض نيستند . معناى آنها
هامش
( 1 ) . الفقه على المذاهب الاربعة : 1 / 142 .
( 2 ) . نيل الاوطار : 2 / 49 .