آن را تقبيح نمىنمودند . مسئوليت قتل عثمان برعهدهء هيچكس غير از آنها نيست . قطعا آنها گروه تجاوزكار داخلى هستند . . . ، تا آنجا كه مىفرمايد : به خدا قسم ، طلحه و زبير و عايشه بهطور يقين مىدانند كه من بر حق هستم و خودشان بر باطل و ناحقند . « 1 »
2 - 6 - امير المؤمنين در نامهاى به مردم كوفه مىفرمايد : من دربارهء قضيّهء عثمان اطلاعاتى به شما مىدهم كه انگار شما شاهد ماجرايش بودهايد . مردم به او انتقاداتى داشتند و من نيز يكى از مهاجران بودم كه او را دربارهء كارهايش زياد مؤاخذه مىكردم و كمتر او را مىكوبيدم . طلحه و زبير ، سادهترين كارهايى كه نسبت به او مىكردند ، تندروى و درشتى بود و ملايمترين حملاتشان خشونتبار . عايشه هم شرار خشم بر او مىباريد .
سرانجام ، جماعتى فرا رسيدند و او را كشتند ، و مردم بدون اينكه ناراضى يا تحت فشار باشند ، در كمال آزادى و اختيار با من بيعت كردند . « 2 »
ابن ابى الحديد مىگويد : طلحه و زبير بر عثمان سخت مىگرفتند و او را مورد سرزنش قرار مىدادند و با او به خشونت رفتار مىكردند و اين كمترين برخوردى بود كه با او داشتند . « 3 »
3 - 6 - بلاذرى مىنويسد : على از كنار خانهء يكى از افراد خانوادهء ابو سفيان مىگذشت ، صداى دايرهاى را شنيد كه دختران آن خانه مىزدند و ترانهاى بدين مضمون به آواز بلند مىخواندند :
- مسئوليت ظلمى كه به عثمان شده ، به گردن زبير است و ظالمتر از او در نظر ما طلحه است .
- اين دو بودند كه آتش شورش را شعلهور ساختند و در رسوايى او كوشيدند .
على گفت : خدا آن دخترها را بكشد ! چه خوب مىفهمند انتقامشان را بايد از كه بستانند . « 4 »
4 - 6 - طبرى مىنويسد : عبد اللّه بن عباس مىگويد : پنج روز بعد از قتل عثمان ،
هامش
( 1 ) . الاستيعاب ، شرح حال طلحة بن عبيد اللّه .
( 2 ) . نهج البلاغة : 2 / 2 ؛ الامامة و السياسة : 1 / 58 .
( 3 ) . شرح ابن ابى الحديد : 3 / 290 .
( 4 ) . انساب الاشراف : 5 / 105 .