و به يك گزارش : پيامبر را گفتند : صاحبان دارايىها پاداشها را ربودند . پس پيامبر گفت : راستى كه در تو هم ( مايه براى ) صدقه بسيار است . و آن زيادتى نيروى گوش و نيروى چشم توست براى كمك به ديگران . . . پايان گزارش .
و به يك گزارش : بر گردن هركسى است كه هرروز چون آفتاب بدمد صدقهاى از آن بر خويش بدهد . گفتم : اى رسول خدا ! از كجا صدقه بدهيم با آنكه ما را دارايىهايى نيست ؟ گفت : يادكردن خداوند به بزرگى ، به پاكى ، به يگانگى ، ستودن او ، آمرزش خواستن از او ، فرمان دادن به نيكوكارى ، بازداشتن از كار زشت ، كنار انداختن خار و سنگ و استخوان از سر راه مردم ، راهنمايىكردن كور ، شنوانيدن و تفهيمكردن مطلب به كر و لال ، راهنمايىكردن كسى كه راهنمايى مىخواهد و تو جايى را كه او نياز به شناختن آن دارد مىدانى ، كوشش به نيروى دو پاى خود در راه ستمديدهء دادخواه و بلندكردن دو بازويت براى كمك دادن به ناتوان به نيروى آن ، همهء اينها از ابواب صدقه است از تو بر خويشتن . « 1 »
در اين احاديث هم وجود توانگران و دولتمندان و دارندگان دارايىها را تثبيت مىكند و آن هم با احكام و احوال ايشان كه بستگى دارد به توانگرى ويژهء آنان و به زندگى فراخى كه از آن بهرهمند شدند و او خود از آن بىبهره است و هم يادآور اين است كه صدقه از افزونى دارايىهاى دولتمندان است و او افسوس مىخورد كه چون تنگدستان دارايىها ندارند ، به دادن صدقات واجب يا مستحب نمىتوانند پردازند و آنگاه پيروان مسلك اشتراكى كجا تعلق مالى به كسى مسلم مىدارند تا زيادتىاى براى آن بپذيرند ؟ و چه كسى در همهء جهان ، توانگرى مىشناسند كه ربايندهء حق ديگران نباشد و كجا موردى براى بخششها و صدقات و واجبات انسانىاى مىگذارند كه گزارشهاى ابو ذر همهء آنها را مسلم مىدارد ؟
6 - دوست من صلّى اللّه عليه و آله هفت دستور به من داد : دوستى تهيدستان ، نزديك شدن به ايشان ، نگريستن به آنكه فروتر از من است ، و ننگريستن به آنكه فراتر از من است .
هامش
( 1 ) . مسند احمد : 5 / 154 ، 167 ، 178 ؛ صحيح مسلم : 3 / 82 ؛ سنن بيهقى : 4 / 188 .