پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله به على فرمود : كسى جز مؤمن دوستدار تو نخواهد بود و كسى جز منافق دشمن تو نخواهد بود . گفتيم : بلى ، گفت : پس مؤمن در كجا خواهد بود ؟ گفتيم : در بهشت ، گفت : منافق در كجا ؟ گفتيم : در آتش ، گفت : پس على قسمتكنندهء آتش است .
اين حديث در طبقات اصحاب احمد آمده است و حافظ كنجى آن را از او نقل كرده است . « 1 » كاش قصيمى سخن امامش را مىدانست .
اين تعبير را امير المؤمنين عليه السّلام از بيان رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله گرفته ، در آنجا كه عنتره از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله روايت كرده كه فرمود : تو قسمتكنندهء بهشت و دوزخى در روز قيامت و به آتش خواهى گفت : اين از آن من و اين از آن تو . به همين لفظ ، ابن حجر در الصواعق 75 روايت كرده است .
اشتهار اين حديث نبوى را بين اصحاب از احتجاج امير المؤمنين عليه السّلام روز شورا مىتوان يافت كه گفت : سوگند مىدهم شما را آيا در بين شما كسى جز من هست كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله به او بگويد : يا على ! تو قسمتكنندهء بهشت در روز قيامتى ؟ همه گفتند :
خدا گواه است كه نه .
بزرگان معتقدند اين جملهء حديث احتجاج قطعا صحيح است . دارقطنى بنا بر آنچه در الاصابة 75 آمده آن را روايت كرده است . ابن ابى الحديد معتقد است كه هردو حديث نبوى و احتجاج علوى به نقل مستفيض روايت شده است . وى در شرح خود بر نهج البلاغه گويد :
در حق على بن ابى طالب خبر مشهور و مستفيض آمده است كه او قسمتكنندهء بهشت و دوزخ است . ابو عبيد هروى در الجمع بين الغريبين گويد : گروهى از پيشوايان ادبيات عرب آن را تفسير كرده و گفتهاند : زيرا ، وقتى دوستدارش اهل بهشت باشد و دشمنش اهل جهنم ، او به اين اعتبار قسمتكنندهء بهشت و دوزخ خواهد بود . ابو عبيد گويد : غير از كسانى كه نام برديم ، دگران گفتهاند : على خود قسمتكنندهء بهشت و دوزخ است . واقعا گروهى را به بهشت و گروهى را به دوزخ وارد كند . مطلبى كه ابو عبيد اخيرا
هامش
( 1 ) . الكفاية 22 .