علاوه بر اينكه شاعران مذهبى و كسانى كه حقائق زندگى را واگو مىكنند از مذمت آيات بدورند ، بايد گفت كه : آيات نكوهش متوجه كسانى است كه از ظلم و باطل ترويج مىكنند .
شيخ صدوق در كتاب عقائد از امام صادق عليه السّلام روايتى نقل مىكند كه مراد از آيه ، نكوهش كسانى است كه به دروغ داستانسرائى دارند .
على بن إبراهيم در كتاب تفسير خود نقل مىكند كه حضرت صادق عليه السّلام فرمود : آياتى كه مذمت شعرا در آن شده مشمول كسانى است كه دين خدا را تغيير داده و با اوامر الهى مخالفت مىورزند و موجب نشر عقائد فاسد در بين مردم شده آنانرا به پيروى راههاى باطل وادارند . « 1 »
مؤكّد استفادهء ما از آيه دنبالهء آيه است كه مىفرمايد :
أَ لَمْ تَرَ أَنَّهُمْ فِي كُلِّ وادٍ يَهِيمُونَ .
آيا نمىنگرى كه اين شاعران بهر درى مىزنند و بهر جانبى ميل پيدا مىكنند و به هر مذهب و عقيدهاى درمىآيند .
در تفسير عياشى از حضرت صادق عليه السّلام روايتى است كه حضرت فرمودند : مراد از آيه گروهى هستند كه علم غير صحيح آموخته و به گمراهى افتادند و مردم را به گمراهى سوق دادند . پس در آيات نكوهشى ، ذمى دربارهء شاعران به حق نارسيده است و تنها مراد آيه اين بوده كه شاعران باطلسرا را مذمت كند ؛ چه ، شعر با امواج نامرئيى كه بوجود مىآورد در روح شنونده اثر مىگذارد و قرآن مىخواهد جلوى اين اثرهاى نامطلوب شعر را بگيرد .
اسلام علاوه بر اينكه شاعران به حق را نكوهش ننموده تعريف هم نموده است .
روايتى است كه شيعه و سنى نقل كنند : انّ من الشعر لحكمة و انّ من البيان لسحرا پارهاى از شعرها حكمت است و برخى بيانها چون جادو مؤثر است . « 2 »
هامش
( 1 ) . تفسير ، علىّ بن ابراهيم 474 .
( 2 ) . مسند احمد : 1 / 269 ، 273 ، 303 ، 332 ؛ سنن دارمى : 2 / 296 ؛ صحيح بخارى ، كتاب الطب باب در بيان