همّت سخينة ان تغالب ربّها * فليغلبنّ مغالب الغلّاب
- سخينة خواست بر پرورشدهندهء خود غالب گردد ولى چون ديگران در چنگال خشم او درآمد .
حضرت رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله فرمودند : خداوند پاداش تو را فراموش نمىكند .
براء گويد : حسّان به پا خاست و از رسول گرامى اجازه خواست كه با شمشير زبان ، گوينده را به خاك مذلّت و رسوائى بنشاند و مفتضحش كند .
پيغمبر فرمود : نزد ابو بكر برو ! و از خصوصيات خانوادگى و اخلاقى آن گروه كسب اطّلاع كن و سپس آنها را هجو نما كه جبرئيل در انجام اين وظيفه ، يار تو است . « 1 »
شعرائيكه بوظيفهء مقدس شاعرى مىپردازند و با شمشير زبان پشت دشمن را مىشكنند مشمول اين آيه هستند :
إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ وَ ذَكَرُوا اللَّهَ كَثِيراً وَ انْتَصَرُوا مِنْ بَعْدِ ما ظُلِمُوا .
مگر كسانى كه ايمان آوردند و عمل نيك انجام دادند و زياد به ياد خدا بودند كه اينان بعد از اينكه ظلم كشيدند يارى حق شامل حالشان مىشود . آرى ، اينانند كه از شعرا بى بند و بار در آيهء
وَ الشُّعَراءُ يَتَّبِعُهُمُ الْغاوُونَ
استثناء شدهاند .
گويند : چون اين آيه در مذمت شعراء نازل شد ، عدهاى به نزد رسول اكرم آمده و مىگريستند كه خداوند ما را نكوهش نموده است ، پيغمبر اكرم دنبالهء آيه را خواند كه
إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ . . .
و شما هستيد كه مصداق اين قسمت از آيه هستيد
وَ ذَكَرُوا اللَّهَ كَثِيراً
و زياد ياد خدا كنند و باز شمائيد كه اين تكه از آيه شامل حالتان مىشود
وَ انْتَصَرُوا مِنْ بَعْدِ ما ظُلِمُوا
كه بعد از آنكه ظلم شدند يارى مىشوند . « 2 »
گويند : كعب بن مالك به خدمت حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله رسيد و پرسيد : نظر شما در آياتى كه در سورهء شعراء دربارهء شاعران وارد شده چيست ؟ . حضرت پيغمبر - فرمودند :
بحقيقت كه شما با شمشير زبان در جهاديد . « 3 »
هامش
( 1 ) . مستدرك حاكم : 3 / 488 .
( 2 ) . تفسير ابن كثير : 3 / 354 .
( 3 ) . مسند احمد : 3 / 456 .