مسير جاذبه كمال مطلق قرار مىدهد و سوزنده ، سازنده و گدازنده است :
جسم خاك از عشق بر افلاك شد * كوه در رقص آمد و چالاك شد
عشق جان طور آمد عاشقا * طور مست و خرّ موسى صعقا « 1 »
خامسا ؛ گذر از « سلوك اخلاقى » به « سلوك عرفانى » يك ضرورت براى عارف است لذا حد اقل چهار مرتبه ذيل را با سير معنوى و سلوكى باطنى بايد طى نمايد تا از فرش به عرش و از نقص به كمال الهى متمايل و نائل گردد يعنى « بسترسازى » براى قرار گرفتن در صراط سلوك عرفانى لازم است :
تخليه : يعنى نفس پس از آگاهى از مصالح و مفاسد و فضائل و رذائل اخلاقى و معنوى طبق دستورات اسلامى و معلمان اخلاق عمل نمايد تا رذائل را از وجودش پاك نمايد و طهارت يابد و به درمان بيمارىهاى وجودش پرداخته و يا پيشگيرىهاى لازم را انجام دهد .
تحليه : يعنى پس از رهايى از رذائل و پاكى از موانع كسب معنويت ، خويشتن را به فضائل اخلاقى و صفات پسنديده و « عدالت » اخلاقى در صفات حكمت ، عفت و شجاعت آراسته گرداند تا خويشتن را مصونيت از انحرافها و بيمارىهاى اخلاقى بخشد يعنى در جهت تحكيم پايههاى اخلاقى و ملكات فاضله وجوديش تلاش نمايد .
تجليه : يعنى با معرفت و مراقبت نفس و تسليم در برابر شريعت و احكام نورانى اسلامى آثار بندگى را در خويشتن متجلى سازد و سلوك فقهى و اخلاقى نورانيتهايى را در او به منصه بروز و ظهور برساند و به بيان ديگر نورانيت و لطافت و طهارت وجودش متجلى شود .
فنا : يعنى پس از حصول فضائل و نورانيت درون و طهارت باطن يا همان تزكيه
هامش
( 1 ) . مثنوى معنوى ، دفتر اول ، ابيات 23 - 10 ، 25 و . . .