النبوّتين التشريعية و الانبائية فانّ النبوّة التشريعية قد ختمت بالرسول الخاتم محمد صلّى اللّه عليه و آله فحلاله حلال الى يوم القيامه و حرامه ، حرام الى يوم القيامه ، و امّا النبوّة الانبائيّه المسماة بالنبوة العامّة و النبوة التعريفية و النبوّة المقامية ايضا فهى مستمرة الى الابد ينتفع من تلك المأدبة الأبدية كلّ نفس مستعدة لان تسمع الوحى الانبائى فافهم . . . » « 1 » . لذا استاد بين انبياء تشريع و بين انبياء علم و سلوك فرق نهاده و مىفرمايد كسانى كه استعداد عروج به منزل احسان داشته و اين رزق معنوى شامل حالشان شده است به مقام مشاهده و كشف و عيان رسيده و مقام مشاهده تعالى روح است كه از مقامات پنجگانه نفس است كه عبارتند از : ظاهر ، باطن ، قلب ، روح و سرّ و نفس انسان هويت و درجه معيّن ندارد بلكه داراى مقامات و درجات متفاوت و نشئات سابق و لاحق دارد و او را در هر مقام و عالمى صورتى است و « مقام احسان » نيز داراى سه مرتبه است : الف ) بر هر چيزى احسان كنى و به نظر رحمت و شفقت بر موجودات بنگرى ب ) عبادت به حضور تامّ باشد كه كانّ عابد پروردگارش را مشاهده مىكند ج ) اينكه رفع اين كأنّ شود يعنى شهود ربّ با هر چيز در هر چيز باشد .
و نبوت مقامى كه همانا « ولايت » باشد اختصاص به مردان ندارد بلكه مردان و زنان در آن يكساناند كه نوشتهاند : « و النبوّة المقامية لا تختصّ بالرجال ، بل الرجال و النّساء فيها سواء . » « 2 »
نتيجه آنكه چنان كه علامه طباطبايى رحمه اللّه در رسالة الولايه مرقوم داشتهاند « راه ولايت با شناخت نفس آغاز شده و با فناى نفس در حضرت حقّ يا فناى فى اللّه حاصل مىگردد و انسان فانى در خدا تحت ولايت الهيّه قرار گرفته و عالم و آدم را نيز تحت تدبير حضرت حق سبحانه مىبيند پس خودشناسى و خودسازى با همه
هامش
( 1 ) . حسنزاده آملى ، حسن ، شرح فص حكمة عصمتية فى كلمة فاطميّة ، ص 317 ، چ سوم ، 1382 ، انتشارات نشر طوبى .
( 2 ) . همان ، ص 318 - 319 .