بيان آيات
اين آيات دنباله تهديدهايى است كه در باره تكذيبگران رسول خدا ( ص ) كرده بود ، و عذاب آخرتى آنان را به اين بيان مسجل مىسازد كه مردم با تقوى در بهشتهاى نعيم هستند ، و اينكه تكذيبگران و متقين يكسان نيستند ، پس نمىتوانند اميد كرامتى از خدا داشته باشند ، و چون مجرمند آنچه هم از نعمتهاى دنيا در اختيار دارند استدراج و املاء « 1 » است نه نعمت و كرامت ، و نيز در اين آيات رسول خدا ( ص ) را امر مىكند به اينكه در برابر حكم پروردگارش صبر كند و اين امر را تاكيد مىنمايد .
* ( « إِنَّ لِلْمُتَّقِينَ عِنْدَ رَبِّهِمْ جَنَّاتِ النَّعِيمِ » ) * اين آيه شريفه بشارت و بيان حال متقين در آخرت است ، در مقابل بيانى كه از حال و روز آخرتى تكذيبگران كرده بود .
و اگر فرمود : « عند ربهم » و نفرمود : « عند اللَّه » براى اين بود كه اشاره كند به رابطه اى كه تدبير و رحمت بين خدا و متقين دارد ، و اينكه اگر متقين چنين نعمتى نزد خدا دارند ، به خاطر اين است كه در دنيا ربوبيت را منحصر در او مىدانستند ، و عبادت را خالص براى او انجام مىدادند .
و اگر كلمه « جنات » را به كلمه « نعيم » كه به معناى نعمت است اضافه كرد ، براى اين بود كه آنچه از نعمتها در بهشت است خالص نعمت است ، نه چون دنيا كه نعمتش آميخته با نقمت و لذتش مخلوط با الم باشد ، و ان شاء اللَّه به زودى در تفسير آيه « ثُمَّ لَتُسْئَلُنَّ يَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِيمِ » « 2 » خواهد آمد كه مراد از كلمه « نعيم » ، ولايت است .
* ( « أفَنَجْعَلُ الْمُسْلِمِينَ كَالْمُجْرِمِينَ » ) * در به دو نظر اين احتمال به نظر مىرسد كه آيه شريفه مىخواهد حجتى را بر مساله معاد اقامه كند ، همانطور كه آيه « أَمْ نَجْعَلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ كَالْمُفْسِدِينَ فِي »
هامش
( 1 ) معنى استدراج و املاء در تفسير آيه * ( « سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَيْثُ لا يَعْلَمُونَ » ) * و آيه * ( « أُمْلِي لَهُمْ إِنَّ كَيْدِي مَتِينٌ » ) * خواهد آمد .
( 2 ) سپس در آن روز همه شما از نعمتهايى كه داشتهايد سؤال خواهيد شد . سوره تكاثر ، آيه 8 .