نمىرسند . « فَاسْتَعِذْ بِاللَّه » رسول گرامى خود را دستور مىدهد از فتنه دجال به خدا پناه ببرد .
« لَخَلْقُ السَّماواتِ وَالأَرْضِ أَكْبَرُ مِنْ خَلْقِ النَّاسِ » يعنى از خلقت دجال « 1 » .
و نيز در همان كتاب آمده كه : ابن ابى حاتم از كعب الاحبار روايت كرده كه در ذيل آيه « إِنَّ الَّذِينَ يُجادِلُونَ فِي آياتِ اللَّه بِغَيْرِ سُلْطانٍ » گفت : اين آيه در باره يهوديان نازل شد ، البته در باره اين عقيده آنها كه منتظر امر دجال هستند « 2 » .
و باز در همان كتاب است كه ابن منذر از ابن جريح نقل كرده كه در تفسير آيه « لَخَلْقُ السَّماواتِ وَالأَرْضِ أَكْبَرُ مِنْ خَلْقِ النَّاسِ » گفته است : مىگويند يهوديان معتقد بودند كه در آخر الزمان پادشاهى خواهند داشت كه دريا تا زانويش ، و ابرها تا فرق سرش مىرسند ، آن قدر بلند بالا است كه مرغان را از بين آسمان و زمين با دست مىگيرد ، و با او كوهى از نان و نهرى از آب است . در پاسخ ايشان اين آيه نازل شد « لَخَلْقُ السَّماواتِ وَالأَرْضِ أَكْبَرُ مِنْ خَلْقِ النَّاسِ » « 3 » .
مؤلف : در سابق توجه فرموديد كه گفتيم : غرض سوره - به طورى كه از سياق آياتش استفاده مىشود - گفتگو در پيرامون استكبار و مجادله كفار در آيات خدا است ، آن هم مجادله به غير حق . پس در اين سوره گفتار از اين جا آغاز شد ، و در چند نوبت باز به همين نكته عود كرد ، مثل اينكه يك جا فرمود : « ما يُجادِلُ فِي آياتِ اللَّه إِلَّا الَّذِينَ كَفَرُوا » جاى ديگر فرمود :
« وَجادَلُوا بِالْباطِلِ لِيُدْحِضُوا بِه الْحَقَّ » بار سوم فرمود : « الَّذِينَ يُجادِلُونَ فِي آياتِ اللَّه بِغَيْرِ سُلْطانٍ أَتاهُمْ كَبُرَ مَقْتاً » ، بار چهارم فرمود : « إِنَّ الَّذِينَ يُجادِلُونَ فِي آياتِ اللَّه بِغَيْرِ سُلْطانٍ أَتاهُمْ إِنْ فِي صُدُورِهِمْ إِلَّا كِبْرٌ » بار پنجم فرمود : * ( « ألَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يُجادِلُونَ فِي آياتِ اللَّه أَنَّى يُصْرَفُونَ » ) * . پس بنا بر اين ، سياق آيات اين سوره اين معنا را نمىپذيرد كه بعضى از آنها در باره حادثه اى نازل شده باشد كه ساير آيات آن ربطى به آن حادثه نداشته باشد ، در حالى كه چند روايت بالا مىخواهد اين را بگويد .
علاوه بر اين ، مضمون اين روايات ، يعنى قصه خبر دادن يهود از دجال ، با دو آيه مزبور هيچ تطبيق نمىكند ، و خواننده عزيز اگر در مضمون اين دو آيه يعنى آيه « إِنَّ الَّذِينَ يُجادِلُونَ - تا جمله - وَلكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يَعْلَمُونَ » دقت بفرمايد ، خواهد ديد كه از مضمون روايت اجنبى است . از اينجا روشن مىشود اين قول كه اين دو آيه به دليل اين روايات در مدينه نازل شده صحيح نيست .
هامش
( 1 و 2 و 3 ) الدر المنثور ، ج 5 ، ص 353 .