اين آيه كه حكايت كلام كفار است ، سخنى است كه در مقام استهزاء گفتهاند ، و در آن رسول خدا ( ص ) را به يكديگر معرفى مىكنند ، كه اين مرد قائل به معاد است ! كلمه « تمزيق » به معناى تقطيع و تفريق است ، و تعبير به * ( « إِنَّكُمْ لَفِي خَلْقٍ جَدِيدٍ » ) * استمرار و استقرار را مىرساند ، و معنايش اين است كه : از در تمسخر به يكديگر گفتند :
مىخواهيد شما را به مردى راهنمايى كنيم كه مىگويد : شما مردم وقتى در گور خود پاره پاره شديد دوباره خلق مىشويد ؟ و بعد از مردن دوباره زندگى جديدى پيدا مىكنيد ؟ و جمله :
« * ( إِذا مُزِّقْتُمْ ) * - وقتى پاره پاره شديد » ظرف است براى جمله * ( « إِنَّكُمْ لَفِي خَلْقٍ جَدِيدٍ » ) * . و معناى مجموع اين دو جمله اين است كه : « شما در زمان پاره پاره شدن ، خلقت جديدى به خود مىگيريد » ؟
و معناى آيه اين است كه : كسانى كه كافر شدند از در تمسخر به رسول خدا ( ص ) كه ايشان را از قيامت و جزاى آن مىترساند به يكديگر گفتند : آيا مىخواهيد شما را به مردى ( كه مقصود رسول خدا ( ص ) است ) دلالت كنيم كه شما را خبر مىدهد از اينكه به زودى در هنگام پاره پاره شدن اجزايتان و در زمانى كه هيچ يك از اجزاى شما از يكديگر متمايز نيست در خلقت جديدى قرار مىگيريد ؟ و هستى دوباره اى پيدا مىكنيد ؟ * ( « أَفْتَرى عَلَى اللَّه كَذِباً أَمْ بِه جِنَّةٌ . . . » ) *
استفهامى است از در تعجب ، چون در نظر كفار زنده شدن اجساد بعد از فنا و پوسيدن ، امرى عجيب بوده ، آن قدر عجيب بوده كه به نظرشان هيچ عاقلى به خود اجازه نمىدهد كه چنين سخنى بگويد ، مگر آنكه بخواهد مردم را دچار اشتباه و ضلالت كند ، و منافع آنان را تصاحب كند ، و اگر چنين منظورى در كار نباشد ، چطور يك فرد عاقل مطلب به اين روشنى را نمىفهمد ؟ و نمىداند كه بدن پوسيده دوباره زنده نمىشود .
و چون مساله در نظرشان محال مىنموده ، لذا امر رسول خدا ( ص ) را كه مدعى قيامت است ، داير بين دو چيز دانستند : يكى افتراء بستن به خدا ، و ديگرى ديوانگى . آن وقت از يكديگر مىپرسند : كه به نظر شما اين مرد كدام يك از اين دو انحراف را دارد ، آيا به خدا افتراء مىبندد ، تا به اغراض خود برسد ، و يا آنكه ديوانه است ؟
و معناى آيه اين است كه : آيا به نظر شما اين مرد عاقل است ؟ و عالما و عامدا به خدا
تفسير الميزان ( فارسي ) — صفحة 540
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٥٤٠