اين جمله علاوه بر اينكه به طور اجمال مشتمل بر تبرئه موسى است ، تبرئه را نيز تعليل مىكند ، و بيان مىنمايد كه چرا خدا او را تبرئه كرده ، و اين آيه و آيه بعدش نوعى اتصال به آيه قبل دارد ، كه از ايذاى پيغمبر نهى مىكرد .
* ( « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّه وَقُولُوا قَوْلًا سَدِيداً » ) * كلمه « سديد » از ماده « سداد » است ، كه به معناى اصابت رأى ، و داشتن رشاد است ، و بنا بر اين ، قول سديد ، عبارت است از كلامى كه هم مطابق با واقع باشد ، و هم لغو نباشد ، و يا اگر فايده دارد ، فايده اش چون سخنچينى و امثال آن ، غير مشروع نباشد . پس بر مؤمن لازم است كه به راستى آنچه مىگويد مطمئن باشد ، و نيز گفتار خود را بيازمايد ، كه لغو و يا مايه افساد نباشد .
* ( « يُصْلِحْ لَكُمْ أَعْمالَكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَمَنْ يُطِعِ اللَّه وَرَسُولَه فَقَدْ فازَ فَوْزاً عَظِيماً » ) * « اصلاح اعمال » و « مغفرت ذنوب » را نتيجه قول سديد دانسته ، و فرموده : قول سديد بگوييد ، تا اعمالتان صالح گردد ، و گناهانتان آمرزيده شود ، و اين بدان جهت است كه وقتى نفس آدمى عادت كرد به راستى ، و به قول سديد ، و به هيچ وجه آن را ترك نكرد ، ديگر دروغ از او سر نمىزند ، و سخن لغو ، و يا سخنى كه فساد از آن برخيزد از او شنيده نمىشود ، و وقتى اين صفت در نفس رسوخ يافت ، بالطبع از فحشاء و منكر ، و سخن لغو دور گشته ، در چنين وقتى اعمال انسان صالح مىشود ، و بالطبع از عمرى كه در گناهان مهلك صرف كرده ، دريغ مىخورد ، و از كرده ها پشيمان مىگردد ، و همين پشيمانى توبه است .
و وقتى توبه كرد ، و خدا هم در ما بقى عمر از ارتكاب گناهان مهلك محافظتش فرمود ، ديگر گناهان كوچك خيلى خطرى نيست ، چون خود خدا وعده داده كه اگر از گناهان كبيره اجتناب كنيد ، ما صغيره هايتان را مىآمرزيم ، « إِنْ تَجْتَنِبُوا كَبائِرَ ما تُنْهَوْنَ عَنْه نُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئاتِكُمْ » « 1 » و در نتيجه ملازمت قول سديد انسان را به سوى صلاح اعمال كشانيده ، و به اذن خدا به آمرزش گناهان منتهى مىشود .
* ( « وَمَنْ يُطِعِ اللَّه وَرَسُولَه فَقَدْ فازَ فَوْزاً عَظِيماً » ) * - اين جمله وعده اى است جميل به كسانى كه همه اعمال صالح را بجا آورند و از همه گناهان اجتناب كنند ، چون فوز عظيم را مترتب بر طاعت خدا و رسول كرده .
هامش
( 1 ) سوره نساء ، آيه 31 .