و او به شما مهربان است » چون قبلا نام مؤمنين ذكر شده بود ، ولى اين طور نفرمود ، بلكه نام مؤمنين را دوباره تكرار كرد ، تا دلالت كند بر اينكه سبب رحمت خدا همانا صفت ايمان ايشان است .
* ( « تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَه سَلامٌ وَأَعَدَّ لَهُمْ أَجْراً كَرِيماً » ) * از ظاهر سياق بر مىآيد كه كلمه « تحيتهم » مصدرى است كه به مفعول خود اضافه شده است ، و معنايش اين است كه ايشان تحيت گفته مىشوند ، يعنى روزى كه پروردگارشان را ملاقات مىكنند از ناحيه او و از ناحيه ملائكه او ، به ايشان تحيت و سلام گفته مىشود ، به اين معنا كه ايشان در روز لقاى خدا در امنيت و سلامتى هستند ، و هيچ مكروهى و عذابى به ايشان نمىرسد .
* ( « وَأَعَدَّ لَهُمْ أَجْراً كَرِيماً » ) * - يعنى اجرى بسيار بزرگ و آبرومند براى ايشان آماده كرده است .
* ( « يا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِنَّا أَرْسَلْناكَ شاهِداً وَمُبَشِّراً وَنَذِيراً » ) * معناى شاهد بودن رسول خدا ( ص ) ، در تفسير آيه « لِتَكُونُوا شُهَداءَ عَلَى النَّاسِ وَيَكُونَ الرَّسُولُ عَلَيْكُمْ شَهِيداً » « 1 » و در آيات ديگرى كه مساله شهادت آن جناب را متعرض است ، بيان كرده و گفتيم كه رسول خدا ( ص ) در دنيا شاهد بر اعمال امت است ، و آنچه امت مىكنند او تحمل نموده روز قيامت آن را اداء مىكند ، و نيز گفتيم : كه بعد از او امامان شاهد امت هستند ، و آن جناب شاهد شاهدان است .
و معناى « مبشر » و « نذير » بودن او اين است كه مؤمنين مطيع خدا و رسول را به ثواب خدا و بهشت بشارت ، و كفار عاصى را به عذاب خدا و آتش او انذار مىدهد .
* ( « وَداعِياً إِلَى اللَّه بِإِذْنِه وَسِراجاً مُنِيراً » ) * دعوت آن جناب به سوى خدا همان دعوت مردم است به سوى ايمان به خداى يگانه ، كه لازمه آن ايمان به دين خدا است ، و اگر دعوت آن جناب را مقيد به اذن خدا كرد ، بدان جهت است كه به مساله بعثت و نبوت او اشاره كند .
و « سراج منير » بودنش به اين است ، كه آن جناب را طورى قرار داد كه مردم به وسيله او به سعادت خود و به راه نجاتشان از ظلمتهاى شقاوت و گمراهى هدايت شوند ، و بنا بر اين ، تعبير مزبور از باب استعاره است ، و اينكه بعضى « 2 » گفتهاند : مراد از « سراج منير » ، قرآن است ،
هامش
( 1 ) سوره بقره ، آيه 143 .
( 2 ) روح المعانى ، ج 22 ، ص 46 .