با بينات و زبر فرستاديم كه آنها عبارتند از ادله روشن و دلالت كننده بر حقانيت رسالت و كتابهاى نازله بر ايشان .
بيان مطلب اين است كه عنايت در آيه قبلى به اين بود كه بفهماند رسولان ، تنها و تنها بشر عاديند ، پس ، از بيان اين حقيقت گويا در ذهن شنونده اين شبهه خلجان مىكند كه اگر بشر عادى هستند پس به چه چيز فرستاده شدهاند ؟ از اين سؤال جواب داده شد ، و بعضى « 1 » از مفسرين گفتهاند : بر بينات و زبر ، بينات براى اثبات رسالتشان ، و زبر براى حفظ تعليماتشان .
بعضى ديگر از مفسرين « 2 » نيز گفتهاند : جمله مزبور متعلق است به جمله * ( « وَما أَرْسَلْنا » ) * يعنى « ما ارسلنا بالبينات و الزبر الا رجالا نوحى اليهم » . اشكال اين وجه اين است كه هر چند در جاى خود حرف صحيحى است و ليكن آن نكته اى را كه گفتيم افاده نمىكند .
* ( « وَأَنْزَلْنا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ ما نُزِّلَ إِلَيْهِمْ وَلَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ » ) * .
شكى نيست در اينكه تنزيل كتاب بر مردم و انزال ذكر بر رسول خدا ( ص ) به يك معنا است و آن عبارت است از فرو فرستادن آن بر مردم ، براى اينكه مردم از آن اخذ نموده و عمل كنند ، هم چنان كه فرموده « يا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جاءَكُمْ بُرْهانٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَأَنْزَلْنا إِلَيْكُمْ نُوراً مُبِيناً » « 3 » و نيز فرموده : « لَقَدْ أَنْزَلْنا إِلَيْكُمْ كِتاباً فِيه ذِكْرُكُمْ أفَلا تَعْقِلُونَ » « 4 » .
بنا بر اين ، خلاصه معنا اين مىشود كه مقصود از فرو فرستادن كتاب ، براى همه بشر بود و در اين كار تو و همه افراد بشر يكسان هستيد و اگر شخص تو را مورد خطاب قرار داديم براى اين نبود كه قدرت غيبى و اراده تكوينى الهى را بر تو تحميل نموده و تو را بر آنان و بر هر چيز مسلط كنيم بلكه براى دو چيز بود :
يكى اينكه : آنچه كه تدريجا براى مردم نازل مىشود براى ايشان بيان كن ، چون
هامش
( 1 ) تفسير روح المعانى ، ج 14 ، ص 148 .
( 2 ) تفسير روح المعانى ، ج 14 ، ص 149 .
( 3 ) اى مردم از ناحيه پروردگارتان برهانى برايتان آمد ، و نورى آشكار نازل كرديم . سوره نساء ، آيه 174 .
( 4 ) به تحقيق برايتان كتابى نازل كرديم كه در آن ذكر شما است آيا تعقل نمىكنيد ؟ سوره انبياء ، آيه 10 .