دُحُوراً وَلَهُمْ عَذابٌ واصِبٌ إِلَّا مَنْ خَطِفَ الْخَطْفَةَ فَأَتْبَعَه شِهابٌ ثاقِبٌ » « 1 » .
« استراق سمع » به معناى خبرگيرى پنهانى است ، مانند كسى كه در گوشه اى پنهان شده گفتگوى محرمانه ديگران را گوش مىدهد . و استراق سمع شيطانها - بطورى كه از آيات سوره صافات بر مىآيد - عبارت از اين است كه در صدد بر آيند از گفتگوى ملائكه خبردار شوند .
كلمه « شهاب » به معناى شعله ايست كه از آتش بيرون مىآيد . به اجرام روشنى هم كه در جو ديده مىشوند از اين جهت شهاب گفتهاند كه گويا ستاره ايست كه ناگهان از يك نقطه آسمان بيرون آمده به سرعت مىرود و پس از لحظه اى خاموش مىگردد .
بنا بر اين ، ظاهر معنى آيات اين مىشود كه : ما در آسمان - كه عبارت از جهت بالاى زمين است - برجها و قصرها كه همان منزلهاى آفتاب و ماه است قرار داديم ، و آن را براى بينندگان به زينتى آراستيم ، و آن زينت همانا نجوم و كواكب است . و نيز ما آن را - يعنى آسمان را - از هر شيطان رانده شده حفظ كرديم ، و از اين جهت حفظ كرديم كه شيطانها از آنچه كه در ملكوت عالم است خبردار نشوند ، مگر آن شيطانى كه براى استراق سمع نزديك شود ، تا گفتگوى ملائكه را در باره امور غيبى و حوادث آينده و امثال آن را بشنود ، كه به محض نزديك شدن ، شهابى مبين دنبالش مىكند .
و ما به زودى - ان شاء اللَّه - در باره شهاب و معناى راندن شيطانها بوسيله آن در تفسير سوره صافات بحث خواهيم كرد .
* ( « وَالأَرْضَ مَدَدْناها وَأَلْقَيْنا فِيها رَواسِيَ وَأَنْبَتْنا فِيها مِنْ كُلِّ شَيْءٍ مَوْزُونٍ » ) * .
« مد ارض » به معناى گستردن طول و عرض آن است ، چون اگر خداى تعالى زمين را گسترده نمىكرد و از سلسله هاى جبال پوشيده مىشد صلاحيت كشت و زرع و سكونت را نداشت و جانداران كمال حيات خود را نمىيافتند .
« رواسى » صفتى است ، كه موصوف آن حذف شده ، و تقدير آن « القينا فيها
هامش
( 1 ) ما آسمان دنيا را به زيور نجوم بياراستيم و از تسلط شيطان سركش گمراه محفوظ داشتيم تا شياطين هيچ از وحى و سخنان فرشتگان عالم بالا نشنوند و به قهر از هر طرف رانده شوند و برايشان عذابى دائم و متعاقب است مگر آن شيطانى كه ربوده باشند كلام ملائكه را ربودنى ( به سرعت و تام و به دزدى ) پس در اين صورت او را شهابى ثاقب دنبال كند . سوره صافات ، آيه 106