الفصل الرابع عشرفي انقسامات الحركه
اقسام حركت بر حسب امورى كه بدانها متعلق است
متن
تنقسم الحركة بانقسام الأُمور الستّة . . . و تفصيل القول في الطبيعيّات .
ترجمه
حركت به سبب انقسام امور شش گانهاى كه بدانها متعلق است به اقسامى تقسيم مىپذيرد .
حركت ، تقسيمى به انقسام مبدأ و منتها مىپذيرد . مانند حركت از مكان « الف » تا مكان « ب » و حركت از حالت نشستن به حالت ايستادن و حركت از يك رنگ به رنگ ديگر و حركت جسم از اندازهاى به اندازه ديگر . انقسام ديگر حركت ، انقسام بر حسب مقوله است . مانند حركت در « كيف ، كم ، أين ، وضع » .
تقسيم ديگر تقسيمى است كه به واسطهء انقسام موضوعِ حركت ، حاصل مىشود . مانند حركت نبات و حركت حيوان و حركت انسان . انقسام ديگر حركت انقسام به واسطهء زمان است . مانند حركت شب ، حركت روز و حركت تابستان و زمستان .
انقسامِ ديگر حركت به واسطهء انقسام فاعل است . مانند حركت طبيعى و حركت قسرى و حركت نفسانى . حكما گفتهاند فاعل قريب در تمام اين صُوَر همان طبيعت است و تحريك نفسانى - همان