الفصل الثاني عشرفي معنى السرعة والبُطْؤ
سرعت و كُندى دو معناى اضافى هستند
متن
السرعة والبطؤ نَعْرِفُهما بمقايسة . . . كالطول والقصر ، والكبر والصغر .
ترجمه
ما سرعت و كندى را با مقايسهء بعضى از حركات با يكديگر مىشناسيم ؛ از اين رو ما وقتى دو حركت سريع و كُند را كه در مسافتى واقع مىشوند مقايسه مىكنيم اگر آن دو ، داراى مسافت واحد باشند ناگزير در زمان ، با يكديگر مختلفند و زمان حركتِ سريع ، كوتاهتر و زمان حركت كُند ، بيشتر خواهد بود و اگر زمانِ واحدى داشته باشند ، مسافت طى شده براى حركتِ سريع بيشتر و براى كُند كمتر خواهد بود . و آن دو از معانى اضافيّهاى هستند كه با اضافه به يكديگر محقق مىشوند ؛ زيرا حركت كُند وقتى كه با كُندتر از خود مقايسه شود سريع خواهد بود و حركت سريع زمانى كه با حركت تندتر از خود مقايسه شود كند خواهد بود پس ما وقتى سلسلهاى از حركات متوالى را كه دائم در سرعت به طرف فزونى است ملاحظه كنيم ، هر يك از حركات وسط - به جز دو طرف آن - هم به سرعت متصف خواهند بود و هم به كُندى . سريع نسبت به قبل و كُند نسبت به بعد . از اين روست كه مىگوييم سرعت و بُطئ مانند بلندى و كوتاهى يا بزرگى و كوچكى ، دو وصف اضافىِ غير متقابل هستند .