الفصل السابع في المقولات التي تقع فيها الحركة
حركت در كدام يك از مقولات جارى مىشود
متن
المشهور بين قدماء الحكماء أنّ المقولات . . . زيادةً متّصلةً بنسبةٍ منتظمةٍ تدريجاً .
ترجمه
مشهور بين حكيمان پيشين « 1 » ، آن است كه مقولاتى كه حركت در آنها واقع مىشود چهار تا هستند : « كيف ، كمّ ، أين و وضع » .
اما كيف ، وقوع حركت در آن فىالجمله و خصوصاً كيفياتى كه مختص به كميّات هستند - نظير استقامت ، استواء و اعوجاج - بديهى است ؛ زيرا جسم متحركى كه در كمّ خود حركت مىكند در كيفياتى كه قائم به كمّ آن است نيز قطعاً حركت مىكند اما حركت در كمّ عبارت است از : تغيير جسم در كميت خود به نحو متصل و هماهنگ و تدريجى . مانند نموّى كه جسم در حجم خود به نحو متصل و با نسبت هماهنگ و تدريجى مىكند .
هامش
( 1 ) . به فصل سوم از مقالهء دوم از فن اول از طبيعيات شفاء و به نجات ص 107 و به مباحث مشرقيه ، ج 1 ، ص 569 - 582 و به شرح مقاصد ج 1 ، ص 261 - 264 و به كشف المراد ، ص 265 و به شرح مواقف ، ص 328 مراجعه شود