تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فروغ حكمت ( ترجمه وشرح نهاية الحكمه ) ( فارسى ) — صفحة 409

مساهمون:

ص٤٠٩

الفصل السادس‌في المسافة

تعريفِ مسافت

متن وهي المقولة التي تقع فيها الحركة . . . « التشكيك في العَرَضيّات دون الاعراض » . ترجمه مقصود از مسافت همان مقوله‌اى است كه حركت در آن واقع مىشود . مانند حركت جسم در كميت خود به واسطهء رشد كردن ، و در كيفيت خود به سبب استحاله و دگرگونى . ( براى بيان مطلب مقدمه‌اى ذكر مىشود ) از جملهء بديهيات ، آن است كه ذاتى تغيير نمىكند و مقولاتى كه آنها اجناس عاليه براى ماهيات مادون خود هستند ذاتى آنها مىباشند و حركت عبارت است از : « تغيير متحرك در مفهومى كه در آن حركت مىكند . » حال اگر حركتى كه مثلًا در مقولهء كيف واقع مىشود ، تغييرى از متحرك در ماهيت كيف باشد . اين خود تغيير در يك ذاتى خواهد بود كه محال است . از اين رو حركت در نفس مقوله - به معناى تغيير در وجودى كه فى نفسه است و با اين وجود ، عدم را از ماهيت خود طرد مىكند - واقع نمىشود ؛ زيرا وجود فى نفسه ماهيت ، خودِ همان ماهيت است ؛ بنابراين اگر در مقوله‌اى حركت و تغيير واقع مىشود ، در وجود ناعت او از آن جهت كه وجود ناعت است واقع مىشود ؛ زيرا ماهيت يك شىء به اعتبار وجود فى نفسه آن است . اما به اعتبار وجود