اوست پس رب آن ناحيه نيز همو است . و گفتند : اگر ما بتها را مىپرستيم به اين حساب است كه بتها سنبل آن خدايانند ، مىخواهيم رضايت آن خدايان را بدست آوريم تا آنها در عوض نزد خداى تعالى ما را شفاعت كنند ، چون آنها مقرب درگاه خدا هستند .
پس ، آيه شريفه همين جا مشركين را مورد مؤاخذه قرار مىدهد كه پس شما اعتراف داريد كه همه تدبيرها منتهى به اللَّه تعالى مىشود ، و چگونه ممكن است منتهى نشود با اينكه خالق همه عالم او است ، و نيز همو است كه عالم را بقاء مىدهد ، پس حقيقت ربوبيت نيز مختص به او است ، و تنها او است كه مستحق عبادت است ، نه كسى ديگر .
* ( « قُلْ هَلْ مِنْ شُرَكائِكُمْ مَنْ يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُه . . . » ) *
در اين آيه حجتى ديگر به رسول گرامى خود تلقين مىكند تا عليه مشركين اقامه نمايد ، حجتى از جهت مبدأ و معاد ، مىفرمايد : آن كسى كه مبدأ هر موجودى است و معاد و برگشت هر موجودى نيز به سوى او است استحقاق آن را دارد كه عبادت شود تا آدمى در روز معاد و روز لقاء او از عذاب اليمش ايمن گشته ، به ثواب عظيم او نائل گردد .
و چون مشركين - يعنى همانهايى كه در اين حجت خطاب به آنها بوده است - قائل به معاد نبودند ، لذا خداى تعالى پيامبرش را دستور داده كه خودش پاسخ از اين سؤال بدهد ، و بگويد : * ( « اللَّه يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُه فَأَنَّى تُؤْفَكُونَ » ) * .
و اگر آيه شريفه در احتجاجش به مساله ابداء و اعاده تكيه كرده ، اين اعتمادش اعتماد بر يك مقدمه مبهم و بيان ناشده نبوده ، چون خداى تعالى در موارد متعددى از كلامش كه شايد به ده مورد برسد از طرق مختلفى بر اين مقدمه احتجاج كرده . يك بار از طريق اينكه اگر بعد از اين عالم عالمى ديگر نباشد لازم مىآيد خلقت بشر در اين عالم لغو و بيهوده باشد و خداى تعالى كار بيهوده نمىكند . و يك بار از اين طريق كه اگر عالمى ديگر نباشد و خلق در آن عالم به جزاى اعمال خود نرسند ظلم لازم مىآيد ، و چون خداى تعالى عادل است ، پس واجب است كه در عالمى ديگر كيفر و پاداش هر عملى را بدهد .
و همچنين از طرفى ديگر ، اصولا خداى تعالى در قرآن كريم هر گونه شك و ترديدى نسبت به معاد را نفى نموده ، و ثابت بودن آن را امرى مسلم دانسته است ، ( و ديگر لازم نبود در هر احتجاجى دوباره ادله معاد را ذكر كند ) .
و اين حجت بطورى كه در سابق اشاره كرديم حجتى است كه منطق عموم مؤمنين را بازگو مىكند ، كه اگر خداى تعالى را عبادت مىكنند از ترس عقاب او و يا به اميد ثوابى است كه او برايشان مهيا كرده است .