به خرج دادن در كارى است كه در حال انجام است ، و كارى كه موسى و هارون به عهده گرفته بودند دعوت به سوى خدا و احياى كلمه حق بود . و منظور از جمله * ( « الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ » ) * جاهلان از بنى اسرائيل است ، و خداى تعالى در جاى ديگر همه آنان را جاهل خوانده و فرموده :
« قالَ إِنَّكُمْ قَوْمٌ تَجْهَلُونَ » « 1 » .
و معناى آيه اين است كه : خداى تعالى موسى و هارون را مخاطب قرار داد و فرمود :
دعاى شما دو تن مستجاب شد ، اينكه عذاب اليم را بر فرعون و در باريانش درخواست كرده بوديد ، و اينكه خواستيد اموالشان را طمس و دلهايشان را سخت كنم پذيرفتم « پس استقامت به خرج دهيد » و بر كارى كه به عهده شما نهادهام ، يعنى دعوت بسوى اللَّه و احياى كلمه حق ثبات قدم داشته باشيد ، « و زنهار ، زنهار راه آنهايى را كه نادانند پيروى مكنيد » آنها مىخواهند كه شما دو تن هر چه را كه آنها به هواى دلشان و با انگيزه شهواتشان از شما خواستند برايشان انجام دهيد . و در اين تعبير نوعى اشاره است به اينكه چيزى نخواهد گذشت كه نادانها چيزهايى از موسى و هارون خواهند خواست كه جامع همه آنها زنده كردن سنت جاهلانه و سيره قومى آنهاست .
و كوتاه سخن ، آيه شريفه اجابت دعاى موسى و هارون را ذكر مىكند ، دعايى كه متضمن عذاب فرعون و درباريان او و موفق نشدن آنها به ايمان آوردن است ، و به همين جهت در آيه بعدى وفاى به اين وعده را با خصوصياتى كه در آن بود ذكر مىكند .
و در دعاى موسى ( ع ) چيزى نبود كه دلالت بر فوريت و يا تاخير در نازل كردن عذاب داشته باشد ، آيه بعدى هم كه اجابت و قبول دعاى موسى را متضمن است ، و همچنين آيه اى هم كه از وقوع حتمى آن وعده خبر مىدهد ، چيزى در اين باب ندارد و روايات هم مطابق با آيات است . صاحب مجمع البيان از ابن جريح روايت آورده كه گفت : فرعون بعد از نفرين موسى ( ع ) چهل سال زندگى كرد آن گاه اضافه كرده كه اين معنا از امام صادق ( ع ) روايت شده « 2 » ، و در احتجاج « 3 » همين روايت را از آن جناب نقل كرده و همچنين كلينى در كافى « 4 » و عياشى در تفسير « 5 » خود آن را از هشام بن سالم از آن جناب نقل
هامش
( 1 ) « سوره اعراف ، آيه 138 » .
( 2 ) مجمع البيان ، ج 5 ، ص 130 .
( 3 ) احتجاج .
( 4 ) اصول كافى ، ج 2 ، ص 489 .
( 5 ) تفسير عياشى ، ج 2 ، ص 124 .