كه به ياد دارم - فرمودهاند : در آن روز خدا همه صد رحمت خود را در مؤمنين جمع مىكند ، و اين معنا غير از كندن و سلب رحمت از غير مؤمنين است ، اولى جائز و معقول هست و ليكن دومى معقول و متصور نيست - دقت بفرماييد - .
و نيز در الدر المنثور از طبرانى از حذيفة بن اليمان از رسول خدا ( ص ) روايت كرده كه در حديثى فرمود : به آن خدايى كه جان من در دست اوست هر آينه خداوند در قيامت آمرزشى كند كه ابليس هم به طمع بيفتد « 1 » .
مؤلف : و از طرق شيعه از ائمه اهل بيت ( ع ) نيز نظير اين معنا روايت شده .
باز در همان كتاب از ابن ابى حاتم و ابو الشيخ از ابى بكر هذلى روايت شده كه گفت : وقتى آيه * ( « وَرَحْمَتِي وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍ » ) * نازل شد ، ابليس گفت : پروردگارا من هم چيزى هستم ، خطاب آمد * ( « فَسَأَكْتُبُها لِلَّذِينَ يَتَّقُونَ . . . » ) * ، پس آن رحمت را از ابليس سلب كرد « 3 » .
مؤلف : ظاهرا مضمون اين روايت فرضى است كه خود ابى بكر هذلى كرده نه اينكه از رسول خدا ( ص ) صادر شده باشد ، به جهت اينكه بدون شك شيطان هم از رحمت واسعه خداوند كه در صدر آيه است برخوردار است ، و آن رحمت خاصه خدا است كه در ذيل آيه ذكر شد و ابليس از آن محروم است .
در تفسير برهان از نهج البيان روايت كرده كه رسول خدا ( ص ) فرمود :
كدام يك از خلايق ايمانشان حيرت انگيزتر است ؟ گفتند : ملائكه . فرمود : ملائكه خود در نزد پروردگارند ، جهت ندارد كه ايمان نداشته باشند . گفتند : انبياء ( ع ) . فرمود : انبياء هم مورد وحى خداى تعالى هستند ، با اين حال ايمان آوردنشان خيلى مهم نيست . گفتند : ما .
فرمود : شما هم با من كه پيغمبرم معاصر هستيد ، جهت ندارد كه ايمان نياوريد ، بلكه ايمان آن مردمى مهم و با ارزش است كه بعد از شما مىآيند ، با اينكه جز نوشته اى در اوراق چيزى نديدهاند مع ذلك به همان نوشته ايمان مىآورند ، اين است معناى آيه * ( « وَاتَّبَعُوا النُّورَ الَّذِي أُنْزِلَ مَعَه أُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ » ) * « 4 » .
هامش
( 1 ) الدر المنثور ج 3 ص 130 ط بيروت
( 2 ) بحار ج 7 ص 287 ح 1
( 3 ) الدر المنثور ج 3 ص 130
( 4 ) تفسير البرهان ج 2 ص 40 ح 9