اتفاق و دست بدست هم دادن براى كمك به تشخيص ترازودار است .
نظير آيه « 3 » سوره « يونس » در افاده اين معنا يعنى در دلالت بر عموميت تدبير خداوند و نفى هر مدبر ديگرى غير او آيه چهارم از سوره « سجده » است كه مىفرمايد : « ثُمَّ اسْتَوى عَلَى الْعَرْشِ ما لَكُمْ مِنْ دُونِه مِنْ وَلِيٍّ وَلا شَفِيعٍ أفَلا تَتَذَكَّرُونَ » « 1 » هم چنان كه نظير آن در افاده اينكه عرش مقامى است كه تمامى تدابير عمومى عالم از آنجا منشا گرفته و اوامر تكوينى خدا از آنجا صادر مىشود ، آيه شانزدهم از سوره « بروج » است كه مىفرمايد « ذُو الْعَرْشِ الْمَجِيدُ فَعَّالٌ لِما يُرِيدُ » « 2 » .
آيه « وَتَرَى الْمَلائِكَةَ حَافِّينَ مِنْ حَوْلِ الْعَرْشِ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَقُضِيَ بَيْنَهُمْ بِالْحَقِّ » « 3 » نيز اشاره به اين معنا دارد ، چون محل كار ملائكه را كه واسطه ها و حاملين اوامر او و به كار زنان تدابير او هستند اطراف عرش دانسته است . و همچنين آيه « الَّذِينَ يَحْمِلُونَ الْعَرْشَ وَمَنْ حَوْلَه يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَيُؤْمِنُونَ بِه وَيَسْتَغْفِرُونَ لِلَّذِينَ آمَنُوا » « 4 » است كه علاوه بر اينكه مانند آيه قبلى احتفاف ملائكه را به عرش ذكر مىكند نكته ديگرى را نيز افاده مىنمايد ، و آن اين است كه كسانى هم هستند كه عرش پروردگار را حمل مىكنند ، و معلوم است كه اين اشخاص كسانى بايد باشند كه چنين مقامى رفيع و موجود عظيمى كه مركز جميع تدابير الهى و مصدر آن است قائم به وجود آنان باشد .
آيه شريفه « وَيَحْمِلُ عَرْشَ رَبِّكَ فَوْقَهُمْ يَوْمَئِذٍ ثَمانِيَةٌ » « 5 » مؤيد اين معنا است ، هم چنان كه آيه « ثُمَّ اسْتَوى عَلَى الْعَرْشِ يَعْلَمُ ما يَلِجُ فِي الأَرْضِ وَما يَخْرُجُ مِنْها وَما يَنْزِلُ مِنَ السَّماءِ وَما يَعْرُجُ فِيها وَهُوَ مَعَكُمْ أَيْنَ ما كُنْتُمْ وَاللَّه بِما تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ » « 6 » معنايى را كه ما براى عرش كرديم تاييد مىنمايد و از آن بر مىآيد كه صورت جميع حوادث و وقايع به نحو اجمال در
هامش
( 1 ) پس به عرش پرداخت ، جز او سرپرست و شفيعى نداريد چرا متذكر نمىشويد . سوره سجده آيه 4
( 2 ) صاحب عرش مجيد و انجام دهنده هر كارى است كه اراده كند . سوره بروج آيه 16
( 3 ) و فرشتگان را بينى كه عرش را احاطه كردهاند ، و به ستايش پروردگارشان تسبيح گويند ، و ميانشان به حق داورى شود . سوره زمر آيه 75
( 4 ) سوره مؤمن آيه 7
( 5 ) سوره الحاقه آيه 17
( 6 ) سپس به عرش پرداخت ، هر چه به زمين فرو رود و هر چه از آن بيرون شود ، و هر چه از آسمان نازل گردد و هر چه سوى آن بالا رود ( همه را ) مىداند ، هر كجا باشيد او با شما است ، و خدا به اعمالى كه مىكنيد بينا است . سوره حديد آيه 4