اگر اكثر مردم روى زمين را اطاعت كنى تو را از راه خدا گمراه خواهند كرد كه جز گمان را پيروى نمىكنند و جز تخمين نمىزنند ( 116 ) .
پروردگار تو بهتر ميداند چه كسى از راه او گمراه است ، و نيز او هدايت شدگان را بهتر مىشناسد ( 117 ) .
اگر به آيه هاى خدا ايمان داريد از ذبحى كه نام خدا بر آن برده شده بخوريد ( 118 ) .
و چرا از آنچه اسم خدا بر آن برده شده نمىخوريد و حال آنكه خدا آنچه را كه به شما حرام كرده برايتان شرح داده جز آنچه بدان ناچار شدهايد ، و خيلىها به هوسهاى خويش بدون علم گمراه مىشوند كه خداى تو تجاوزكاران را بهتر مىشناسد ( 119 ) .
گناه ظاهر و نهان را واگذاريد ، كسانى كه گناه مىكنند به زودى سزاى اعمالى را كه مىكردهاند خواهند ديد ( 120 ) .
از ذبحى كه نام خدا بر آن ياد نشده مخوريد كه عصيان است ، ديو نهادان به دوستان خود القا مىكنند تا با شما مجادله كنند اگر اطاعتشان كنيد مشرك خواهيد بود ( 121 ) .
بيان آيات
اين آيات با اينكه به شهادت فاء تفريع در * ( « أفَغَيْرَ اللَّه » ) * به آيات پيشين اتصال دارند در ميان خودشان نيز - كه هشت آيه هستند - اتصال دارند كه برخى را به برخى ربط مىدهد و به همديگر برمىگرداند ، زيرا آيات مشتملند بر اينكه نبايد جز خدا را حكم گرفت و به حكمش گوش داد در حالى كه خداى متعال احكام خود را به تفصيل در كتاب خود بيان فرموده ، و مشتملند بر نهى از پيروى و فرمانبردارى از بيشتر مردم زيرا فرمانبردارى از بيشتر مردم كه پيروى ظن و تخمين مىكنند گمراه كننده است . و در آخر آيات بيان مىكند كه مشركين - كه اولياى شياطينند - با مؤمنين در باره خوردن مردار مجادله مىكنند ، و در اين آيات به خوردن آنچه به نام خدا ذبح شده امر و از آنچه به نام خدا ذبح نشده نهى شده است ، و اينكه آنچه خدا فرموده و براى بندگان خود پسنديده همين است .
اين بيان مؤيد آن روايتى است كه از ابن عباس نقل شده كه گفته است : مشركين در مساله خوردن گوشت ميته با رسول خدا ( ص ) و مؤمنين مجادله مىكردند كه چرا شما حيوانى را كه خودتان ذبح مىكنيد مىخوريد و اما حيوانى را كه خداوند كشته است نمىخوريد ؟ در پاسخ آنان اين آيات نازل شد كه فرق بين آن دو حيوان را بيان نموده و حكم خداى را اثبات كرده است .
* ( « أفَغَيْرَ اللَّه أَبْتَغِي حَكَماً وَهُوَ الَّذِي أَنْزَلَ إِلَيْكُمُ الْكِتابَ مُفَصَّلًا » ) * در مجمع البيان مىگويد : لفظ « حكم » و « حاكم » به يك معنا است ، جز اينكه
تفسير الميزان ( فارسي ) — صفحة 450
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٤٥٠