الفصل الثاني عشرفي الكيفيّات المحسوسة
خواص كيفيات « 1 » محسوس و انقسامات آن
متن
و من خاصّتها أنّ فعلها بطريق التشبيه . . . والمذوقات ، والمشمومات ، والملموسات .
ترجمه
از جمله خواص اين كيفيات اين هست كه در فعل خود ، ديگرى را شبيه خود مىكنند ، همانطور كه حرارت مجاور خود را گرم مىكند ، و همانطور كه سياهى مثلًا نمونه و شبح خود را بر چشم مىاندازد .
كيفيات محسوس به مبصرات ، مسموعات ، مذوقات ، مشمومات و ملموسات تقسيم مىشوند . « 2 »
شرح
گفته شد كه كيف چون ساير مقولات عَرَضى تعريف منطقى ندارد و براى تعريف آن از خواص آن استفاده مىشود . از جملهء خواص كيف آن است كه تأثيرگذارى آن در اشياى ديگر به نحو شبيهسازى ديگرى به خود مىباشد ، مانند آن كه آتش ، كترى
هامش
( 1 ) . شارح مواقف در وجه تقديم آن بر ساير اقسام مىگويد : « لأنّها أظهر الأقسام الأربعة » ، ر . ك : ص 235
( 2 ) . فخز رازى مىگويد : اين تعريف عام و فراگير نيست ، زيرا شامل خفّه و ثقل نمىگرد مباحث مشرقيّه ، ج 1 ، ص 266