شكافته شوند . على ابن ابراهيم از حضرت باقر عليه السّلام نقل كرده يعنى
يتصدّعن
متلاشى شوند
مِنْ فَوْقِهِنَّ
از سمت فوقانى خودشان و يا از سمت برابر بالاى زمين .
وَ يَسْتَغْفِرُونَ لِمَنْ فِي الْأَرْضِ
، ملائكه براى اهل زمين استغفار مينمايند فرمود يعنى براى شيعيان توبه گر فقط گر چه لفظ آيه عمومى است ولى مقصود خصوص شيعيان است ( چون توبه واقعى و جامع جميع شرائط اعتقادى و عملى از اينان واقع مىشود پس استغفار ملائكه سودمند به حال شيعيان و براى آنهاست ) و در تفسير جوامع از حضرت صادق عليه السّلام نقل كرده كه فرمود : براى مؤمنين استغفار مينمايند .
لَعَلَّ السَّاعَةَ قَرِيبٌ
يعنى فرا رسيدن آن .
يَسْتَعْجِلُ بِهَا
بعنوان استهزاء و مسخره ميگويند پس چه وقت است .
مُشْفِقُونَ
ولى مؤمنين از وقوع قيامت خائف و ترسانند و در عين حال توقع و انتظار پاداش هم دارند
وَ يَعْلَمُونَ أَنَّهَا الْحَقُّ
حتما خواهد آمد
الظَّانِّينَ بِاللَّهِ ظَنَّ السَّوْءِ
گمان بد و بى جا نسبت به خدا دارند . كه مثلا خداوند رسولش را و مؤمنين را نصرت و يارى نميكند ،
عَلَيْهِمْ دائِرَةُ السَّوْءِ
همان خذلان و يارى نكردن خدا كه در باره مؤمنين گمان ميكنند و انتظارش را دارند حتما بدون خطا ، به خود آنها بازگشته و دچارش خواهند شد .
في ذلك
آيَةً لِلَّذِينَ يَخافُونَ
علامت و نشانهاى است براى اهل خوف چون آنها هستند كه از اين حوادث و عذابها پند و عبرت ميگيرند .
مُشْفِقِينَ
. ما در دنيا از عذاب الهى خائف و ترسان بوديم
فَمَنَّ اللَّهُ عَلَيْنا
خدا برحمتش بر ما منت نهاد
وَ وَقانا عَذابَ السَّمُومِ
و ما را از عذاب آتش كه در مسام و منافذ بدن مانند زهر نفوذ مىكند نگاه داشت . على بن ابراهيم گفته سموم يعنى حرارت شديد
سَنَفْرُغُ لَكُمْ أَيُّهَ الثَّقَلانِ
گفته شده يعنى به زودى در قيامت به حساب و كيفر و پاداش شما ميپردازيم و چون روز قيامت تمام شئون و شغلها و ستمهاى خلق پايان يافته و هيچ شغل و كارى بجز يك شأن و يك شغل كه همان پاداش و كيفر باشد نيست لذا آن زمان را زمان فراغت قرار داده البته بعنوان تمثيل .
و گفته شده كه اين تعبير به منظور تهديد است مثل اينكه انسان در مقام تهديد به كسى ميگويد : به زودى از كارهاى خود فارغ مىشوم و بحسابت ميرسم چون انسان وقتى خود را از كارها مجرد و فارغ نمود . قهرا آمادهتر و براى انجام آن عمل نيرومندتر ميگردد .
كانه خداوند براى تفهيم كمال قدرت خود و تهديد مكلفين تعبير بسنفرغ نموده است و ثقلان يعنى جن و انس
إِنِ اسْتَطَعْتُمْ أَنْ تَنْفُذُوا
يعنى اگر ميتوانيد از اطراف و جوانب آسمان و زمين بيرون رويد و از حكومت و قدرت خداوند فرار كنيد
فَانْفُذُوا
خارج شويد
لا تَنْفُذُونَ
مسلم نميتوانيد بگريزيد
إِلَّا بِسُلْطانٍ
مگر اينكه قدرتى و قهر و قوتى مستقل در