( خداوند هيچ نعمتى بالاتر از اين به بندگانش نداده است كه در قلب بنده چيزى جز خدا نباشد . )
و حضرت جواد عليه السّلام فرمود :
أفضل العبادة ألاخلاص . « 1 » ( برترين عبادتها اخلاص است . )
و از آنچه كه گذشت معناى اين سخن خداوند كه از زبان ابليس حكايت مىكند روشن مىگردد :
فَبِعِزَّتِكَ لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ * إِلَّا عِبادَكَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِينَ .
« 2 » ( به عزت و جلال تو قسم كه خلق را تمام گمراه خواهم كرد مگر خاصّان از بندگانت كه دل از غير بريدند . )
و اين سخن ديگر خداوند نيز روشن مىگردد كه فرمود :
فَإِنَّهُمْ لَمُحْضَرُونَ * إِلَّا عِبادَ اللَّهِ الْمُخْلَصِينَ .
« 3 » ( پس ايشان همگى احضار خواهند شد جز بندگان با اخلاص خدا . )
زيرا كه اين كسان مستغرق در خداوندند ؛ ابليس را نمىبينند و وسوسهاى براى آنان نيست و احضار و حسابى نخواهند داشت . و در حديث قدسى كه مىفرمايد :
أوليائى تحت قبائى ، أو ردائى « 4 » ( اولياى من در زير قباى من يا رداى منند . )
به همين مطلب اشاره شده است . و حديث امن ، كه پيشتر از يونس بن عبد الرحمان نقل شد نيز ناظر به همين مطلب است . و چكيدهء سخن اينكه تنها طريقى كه به هدف مىرساند همان طريقهء معرفة النفس است كه نزديكترين راهها نيز هست . و اين راه همان راه انقطاع و بريدن از غير خدا و توجه كامل به خداوند سبحان و مشغول گشتن به شناخت نفس است و از حديث موسى بن جعفر عليه السّلام نيز اين مطلب به دست مىآيد كه فرمود :
ليس بينه و بين خلقه حجاب إلّا خلقه ، فقد احتجب به غير حجاب
هامش
( 1 ) . بحار الانوار ، ج 67 ، ص 245 . - و .
( 2 ) . ص / 82 و 83
( 3 ) . صافات / 127 و 128
( 4 ) . كشف المحجوب ، ص 70 . - و .