و اين به خلاف عبادت عارفان الهى و بندگان مخلص خداوند است ، چه آنان در عبادات خود نه به مفهوم توجه مىكنند نه به مصداق مفهوم ، بلكه به خداى خويش - كه عظمتش پرشكوه و سلطنتش پايدار باد - توجه مىكنند .
خداى سبحان مىفرمايد :
سُبْحانَ اللَّهِ عَمَّا يَصِفُونَ * إِلَّا عِبادَ اللَّهِ الْمُخْلَصِينَ .
« 1 » ( خدا ذات پاكش از اين اوصاف كه ( از جهل ) به او نسبت مىدهند منزه است ، جز بندگان پاك بااخلاص . )
و از اينجا روشن مىشود كه مراد از مخلصين كسانى هستند كه براى خداوند خالص گشتهاند ؛ پس هيچ حجابى بين آنها و خداوند نيست و گرنه توصيف آنان نسبت به خداوند مطابق واقع نخواهد بود . و از آنجا كه حجاب همان خود خلق هستند ، چنانكه سرور ما موسى بن جعفر عليه السّلام فرمود :
لا حجاب بينه و بين خلقه إلّا خلقه . « 2 » ( هيچ حجابى بين او و مخلوقش جز خود مخلوقات ، در ميان نيست . )
پس كسانى كه خالص گشتهاند خلق را در ميان نمىبينند و تنها خداوند را در برابر ديده دارند . و در « تفسير امام حسن عسكرى عليه السّلام » آمده است كه محمد بن على باقر عليه السّلام فرمود :
لا يكون العبد عابدا للّه حقّ عبادته حتّى ينقطع عن الخلق كلّهم إليه فحينئذ يقول : هذا خالص لى ، فيقبله بكرمه . « 3 » ( هيچ بندهاى تا به طور كامل از خلق دل نبرد به عبادت خدا ، آنگونه كه شايستهء او است نمىرسد ، و چون بدين مقام رسيد و عبادتش خالص گشت خداوند مىگويد : اين خالص از آن من است ، پس عبادت او را با كرمش مىپذيرد . )
و حضرت صادق عليه السّلام فرمود :
ما أنعم اللّه على عبد أجلّ من أن لا يكون فى قلبه مع اللّه غيره . « 4 »
هامش
( 1 ) . صافات / 159 و 160
( 2 ) . نور البراهين ، ج 1 ، ص 437 . - و .
( 3 ) . تفسير الامام العسكرى ، ص 328 . - و .
( 4 ) . بحار الانوار ، ج 67 ، ص 198 . - و .