عظيم براى هدايت مردم هرگونه مثل زديم . ( و حقايق را به مثال روشن كرديم . ) )
و مىفرمايد :
قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ .
« 1 » ( بگو اى پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله اگر خدا را دوست مىداريد مرا پيروى كنيد كه خدا شما را دوست دارد . )
و مىفرمايد :
لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ .
« 2 » ( البته شما را در اقتداى به رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله ، چه صبر و مقاومت در برابر دشمن و چه ديگر از اوصاف و افعال نيكو خير و سعادت بسيار است . )
و آياتى ديگر و نيز اخبارى از طريق اهلبيت كه مستفيض يا متواتر هستند رسيده است .
از آنچه گذشت آشكار مىگردد كه بهرهء هركسى از كمال به مقدار متابعتى است كه از شرع دارد . و تو پيشتر دانستى كه اين كمال امرى تشكيكى و داراى مراتب است . و چه نيكو است اين سخن بعضى از اهل كمال كه گفتهاند : رها كردن رياضات شرعى و گرايش به رياضتهاى شاقّ و دشوار در حقيقت گريختن از دشوارتر به سوى آسانتر است ، زيرا پيروى از شرع براى قتل نفس و كشتن مستمر و دائمى آن است كه مادام كه نفس موجود است اين رياضتها برقرار است ، اما رياضتهاى شاق و دشوار قتل دفعى و آنى براى نفس هستند و از همينرو آسانترند و نياز به ايثار كمترى دارند . چ
و بالجمله شريعت ، بيان كيفيت سير و سلوك از طريق معرفت نفس را فروگذار نكرده است . بيان مطلب چنين است كه عبادت سهگونه تصور مىشود :
نخست ، عبادت به طمع بهشت .
دوم ، عبادت از بيم آتش دوزخ .
سوم ، عبادت براى خدا ، نه از روى بيم و نه از روى طمع .
هامش
( 1 ) . آل عمران / 31
( 2 ) . احزاب / 21