آن تخلف نكند ، زيرا اصل ايمان كه همان اذعان و اعتراف اجمالى است با شرك و ساير معاصى جمع مىشود . خداوند سبحان فرموده است :
وَ ما يُؤْمِنُ أَكْثَرُهُمْ بِاللَّهِ إِلَّا وَ هُمْ مُشْرِكُونَ .
« 1 » ( و اكثر خلق به خدا ايمان نمىآورند مگر آنكه مشرك شوند . )
اما ايمان كامل و تامّ از لوازم اصول دين و فروع آن جدايى نداشته و همواره همراه آنهاست . پس معناى ايمان در اين صورت بازگشت مىكند به تسليم در مقابل هر آنچه كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فرود آورده است ، چنانكه خود خداوند فرموده است :
فَلا وَ رَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجاً مِمَّا قَضَيْتَ وَ يُسَلِّمُوا تَسْلِيماً .
« 2 » ( نه چنين است . قسم به خداى تو كه اينان به حقيقت اهل ايمان نمىشوند مگر آنكه در خصومت و نزاعشان تنها تو را حاكم كنند و آنگاه به هر حكمى كه ( به سود و زيان آنها ) كنى هيچگونه اعتراضى در دل نداشته ، كاملا از دل و جان تسليم فرمان تو باشند . )
و تسليم كسى شدن يعنى ارادهء خويش را در ارادهء او فانى ساختن و هرچه را كه او مىخواهد خواستن و هرچه را كه او نمىخواهد نخواستن ، و اين همان تبعيت كامل و تامّ است ، چنانچه خداوند فرموده است :
قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ .
« 3 » ( بگو اى پيغمبر ، اگر خدا را دوست داريد مرا پيروى كنيد كه خدا شما را دوست دارد . )
و نيز فرموده است :
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ آمِنُوا بِرَسُولِهِ يُؤْتِكُمْ كِفْلَيْنِ مِنْ رَحْمَتِهِ .
« 4 » ( اى كسانى كه به حق گرويديد اينك خداترس و متقى شويد و به رسولش محمد مصطفى صلّى اللّه عليه و آله نيز ايمان آريد تا خدا شما را از رحمتش دو بهره نصيب گرداند . )
هامش
( 1 ) . يوسف / 106
( 2 ) . نساء / 65
( 3 ) . آل عمران / 31
( 4 ) . حديد / 28