خارجى برخوردى شديدتر داشت . در اين قالب كه اصرار داشت نقش بيگانگان با اضافه كردن سرمايه هندى و دخالت دادن مديريت هندى در اداره واحدهاى صنعتى كمرنگتر شود . سرمايهداران بيگانه شديدا اعتراض كردند ، اما اين كه به فعاليت خود در هند ادامه دادند حكايت مىكند اين محدديتهاى نوين طاقتفرسا نبوده است .
حال بايد پرداخت به موضوعاتى كه در حكم جگرگوشههاى نهرويند :
نوسازى ، تأمين اجتماعى و برنامههاى عمومى و فراگير . آرمان غايى و سترگ اين بود كه كشور ، از نظر ماديات ، به سطح كشورهاى اروپاى غربى برسد .
جهش و سرعت در بالا بردن سطح زندگى و ضمانت و صيانت از حقوق افراد در چهارچوب قوانين اجتماعى از جمله وسايل رسيدن به اين آرمان جاهطلبانه بود . بالا بردن سطح زندگى مردم فرايندى مادى بود و تقريبا همگان طرفدار آن بودند . اما مطلب ضمانت و صيانت از حقوق افراد موضوعى اخلاقى و انديشمندانه بود كه با مفاهيم اجتماعى سنتى برخورد پيدا مىكرد . هيچكس به جز نهرو ، كه دل شير دارد ، جرئت نمىكرد همزمان در اين دو جهت گام بردارد و دست به اقدام زند . جداگانه به هر دو موضوع خواهيم پرداخت . بالا بردن سطح زندگى ، آن هم در مدت كوتاه ، ابعاد بسيار گسترده داشت . آنچه بر پيچيدگى و دشوارى طرح مىافزود نرخ رشد سريع و پيوسته جمعيت بود . در سال 1941 جمعيت هند 389 ميليون نفر بود . در سال 1950 ، پس از مهاجرت هفتاد ميليون نفر به پاكستان 356 ميليون نفر شد كه در سال 1960 به 434 ميليون نفر رسيد . وسيلههايى كه براى بالا بردن سطح زندگى به كار گرفته شده حركتى مضاعف بود . از يك سو مىبايست به شدت بر توليد محصولات كشاورزى افزوده شود از سوى ديگر لازم بود با ابعاد گسترده صنعتى شدن توليدات صنعتى به مقدار هنگفت فزونى يابد . البته اين در صورتى بود كه نمىخواستند كشورى كه دست به گريبان فقر بوده تحمل سختىهاى هولناك و كمبودهاى رنجآور را بنمايد . لوازم صنعتى شدن
تاريخ هند ( فارسى ) — صفحة 347
مساهمون: روميلا تاپار
ص٣٤٧