غرامت نقدى پرداخت شود . ديگر آنكه در پايتخت صلح و آرامش واقعى برقرار گردد . تنها پس از آنكه غرامت نقدا پرداخت شد و قرارداد صلح ، كه شامل تخليه مساجد نيز بود ، به امضاء رسيد روزه خود را در هيجدهم ماه ژانويه شكست . دوازده روز بعد هنگامى كه عازم محل دعاى روزانه خود بود به دست جوانى تندرو و سنتگرا به قتل رسيد . در اثر مرگ او هند برقزده شد . پس از آن كه گريه و شيونها فروكش كرد بىاعتبارى و شرمندگى سياستمداران افراطى هندو و سنتگرايان قطعى شد . گناه اين توطئه برگردن آنان گذاشته شد كه هنوز هم ديگر نتوانستهاند نفوذ سياسى گذشته خود را بازيابند . حتى سردار پاتل ، « 1 » وزير كشور ، كه نتوانسته بود به گونهاى مؤثر از جان گاندى پاسدارى كند ، سرزنش شد .
فقدان گاندى بر خلاف انتظار موجب نيرومندى نهرو شد . حكومت هند در واقع شراكتى بود ميان نهرو كه نمايندهء آرمان طلبىها و تمايلات جناح چپ كنگره بود و سردار پاتل كه شخصيتى عملگرا و مسئول حزب در گجرات بود ، وى تمايلات مستبدانه و سنتگرايى داشت و طرفدار بازرگانان عمده بود . دوبار نامزدى خود را براى رياست كنگره به اصرار گاندى به عقب انداخته بود . حال كه گاندى مرده بود و تشكيلات حزب را در تسلط داشت مىتوانست رقيبى پرتوان براى نهرو باشد ، اما فاجعهء مرگ گاندى بر او سايه انداخته بود . اصطكاك پيدا شد ، اما نه انشعابى رويداد و نه در كاخ حكومتى كودتا شد . به جاى اينها وحدت ايالات و دولتها را با جديت و زبردستى معمول خود به انجام رساند . آخرين تقلاى او اين بود كه نامزد دست راستى خود پى . تندون را به رياست كنگره در سال 1950 برساند . اما پاتل در دسامبر آن سال درگذشت و چون تندون خواست تا مستقل از نهرو عمل كند بلافاصله از مقام خود عزل و از صحنه سياسى هند خارج شد . از آن زمان نهرو فرمانروايى بىرقيب خود را آغاز كرد .
هامش
( 1 ) .Patel